व्हिटामीन B-१२ ची कमतरता दूर करायची आहे? हे ५ शाकाहारी पदार्थ ठरतील शरीरासाठी अमृतसमान

व्हिटामीन B-१२ शरीरासाठी का महत्त्वाचे आहे? हाडे मजबूत ठेवण्यासाठी आणि शरीर फिट राहण्यासाठी उपयुक्त शाकाहारी आहाराची संपूर्ण माहिती.

आजकाल धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे अनेकांना अशक्तपणा, सतत थकवा, चक्कर येणे, हात-पाय बधीर होणे किंवा शरीरात ऊर्जा कमी जाणवणे अशा समस्या जाणवतात. या समस्यांमागे अनेकदा व्हिटामीन B-१२ ची कमतरता हे मोठे कारण असते. शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी हे व्हिटामीन अत्यंत आवश्यक मानले जाते.

व्हिटामीन B-१२ हे शरीरातील मज्जासंस्था (Nervous System) सुरळीत कार्य करण्यासाठी, डीएनए निर्मितीसाठी आणि लाल रक्तपेशी (Red Blood Cells) तयार करण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावते. शरीरात याची कमतरता निर्माण झाल्यास अॅनिमिया, अशक्तपणा, स्मरणशक्ती कमी होणे, थकवा, चिडचिड, हात-पाय झिणझिण्या येणे अशा समस्या उद्भवू शकतात.

विशेषतः शाकाहारी लोकांमध्ये व्हिटामीन B-१२ ची कमतरता अधिक प्रमाणात दिसून येते. कारण हे व्हिटामीन प्रामुख्याने प्राणिजन्य पदार्थांमध्ये आढळते. मात्र काही शाकाहारी पदार्थ असे आहेत, ज्यांच्या सेवनामुळे शरीरातील B-१२ ची कमतरता भरून निघण्यास मदत होऊ शकते.

१) दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ

शाकाहारी लोकांसाठी दूध हा व्हिटामीन B-१२ चा उत्तम स्रोत मानला जातो. दूधासोबतच दही, ताक, पनीर, चीज आणि तूप यांसारख्या दुग्धजन्य पदार्थांमध्येही B-१२ चांगल्या प्रमाणात आढळते.

दररोज एक ग्लास दूध पिण्याची सवय शरीरासाठी फायदेशीर ठरू शकते. यामुळे हाडे मजबूत राहतात तसेच शरीरातील ऊर्जा टिकून राहण्यास मदत होते. दही आणि पनीरमुळे पचनसंस्थेलाही फायदा होतो.

२) फोर्टिफाईड प्लांट बेस्ड मिल्क

आजकाल बाजारात सोया मिल्क, बदाम मिल्क, ओट्स मिल्क यांसारखे प्लांट बेस्ड दूध उपलब्ध असते. अनेक कंपन्या या उत्पादनांमध्ये अतिरिक्त व्हिटामीन B-१२ मिसळतात, ज्याला फोर्टिफाईड मिल्क म्हटले जाते.

लॅक्टोज इन्टॉलरन्स असणाऱ्या किंवा दूध न पचणाऱ्या लोकांसाठी हा उत्तम पर्याय ठरतो. नियमित सेवन केल्यास शरीरातील B-१२ ची कमतरता कमी करण्यास मदत मिळू शकते.

३) फोर्टिफाईड धान्य आणि नाश्त्याचे पदार्थ

सध्या बाजारात मिळणारे काही ब्रेकफास्ट सीरिअल्स, ओट्स आणि धान्याचे पदार्थ व्हिटामीन B-१२ ने समृद्ध केलेले असतात. हे पदार्थ विशेषतः शाकाहारी लोकांसाठी उपयुक्त ठरतात.

यामध्ये B-१२ सोबत आयर्न, फायबर आणि इतर पोषक घटकही असतात. सकाळच्या नाश्त्यात अशा पदार्थांचा समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक पोषण मिळण्यास मदत होते.

४) न्युट्रिशनल यीस्ट

न्युट्रिशनल यीस्ट हे आजकाल हेल्दी फूड म्हणून लोकप्रिय होत आहे. यात व्हिटामीन B-१२ चांगल्या प्रमाणात असते, विशेषतः फोर्टिफाईड प्रकारांमध्ये.

याची चव किंचित चीजसारखी असल्यामुळे हे सूप, पास्ता, सॅलड किंवा सँडविचमध्ये वापरले जाते. शाकाहारी लोकांसाठी हे एक उत्तम सुपरफूड मानले जाते.

५) मशरूम

काही प्रकारच्या मशरूममध्ये नैसर्गिकरित्या व्हिटामीन B-१२ आढळते. मशरूममध्ये प्रोटीन, फायबर, अँटिऑक्सिडंट्स आणि इतर पोषक घटकही मोठ्या प्रमाणात असतात.

नियमित आहारात मशरूमचा समावेश केल्यास रोगप्रतिकारक शक्ती वाढण्यास मदत होते आणि शरीर निरोगी राहते.

व्हिटामीन B-१२ कमतरतेची लक्षणे ओळखा

• शरीरात B-१२ कमी झाल्यास खालील लक्षणे दिसू शकतात :
• सतत थकवा जाणवणे
• अशक्तपणा आणि चक्कर येणे
• हात-पाय झिणझिण्या येणे
• स्मरणशक्ती कमी होणे
• त्वचा पिवळसर दिसणे
• श्वास घेण्यास त्रास होणे
• मूड बदलणे किंवा चिडचिड वाढणे

अशी लक्षणे जाणवत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन तपासणी करणे आवश्यक आहे.

शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी संतुलित आहार महत्त्वाचा

फक्त एका पदार्थावर अवलंबून न राहता संतुलित आणि पौष्टिक आहार घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि योग्य आहार यामुळे शरीर तंदुरुस्त राहते. व्हिटामीन B-१२ ची कमतरता टाळण्यासाठी योग्य आहारासोबत वेळोवेळी आरोग्य तपासणी करणेही आवश्यक आहे.

Kaustubh Shinde

कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सक्रिय योगदानकर्ता असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-

मो. क्र. +917507502989

ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com