प्रतापपूर येथे सजविलेल्या बैलजोड्यांचे पूजन करून बैलपोळा उत्साहात साजरा करण्यात आला. ग्रामीण संस्कृती आणि परंपरेचे सुंदर दर्शन.
प्रतापपूर (ता. साक्री) : शेतीच्या कामात वर्षभर शेतकऱ्यांच्या खांद्याला खांदा लावून मेहनत करणाऱ्या बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणारा पारंपरिक बैलपोळा सण प्रतापपूर येथे यंदाही मोठ्या उत्साहात, भक्तिमय वातावरणात आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा करण्यात आला. गावाचे ग्रामदैवत असलेल्या गोपाल कृष्ण मंदिराच्या प्रांगणात विविध ठिकाणांहून सजविलेल्या बैलजोड्या आणण्यात आल्या. यावेळी ग्रामस्थ, शेतकरी, महिला, युवक तसेच लहान मुलांनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहून बैलपोळ्याच्या उत्सवात उत्स्फूर्त सहभाग नोंदविला.
बैलपोळा हा केवळ एक सण नसून शेतकरी आणि बैल यांच्यातील अतूट नाते, कृतज्ञता आणि ग्रामीण संस्कृतीचे दर्शन घडविणारा महत्त्वपूर्ण सण मानला जातो. वर्षभर शेतातील नांगरणी, पेरणी, मशागत, वाहतूक यांसह विविध शेतीकामांमध्ये शेतकऱ्यांना साथ देणाऱ्या बैलांना या दिवशी विश्रांती देऊन त्यांची विशेष निगा राखली जाते. त्यांच्याप्रती आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी बैलांना सजवून त्यांचे पूजन केले जाते. प्रतापपूर गावातही ही परंपरा अनेक वर्षांपासून जपली जात असून बदलत्या काळातही ग्रामस्थांनी या सांस्कृतिक वारशाचे जतन केले आहे. 
बैलपोळ्याच्या निमित्ताने सकाळपासूनच गावात उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले होते. शेतकऱ्यांनी आपल्या बैलांना पहाटेच स्वच्छ अंघोळ घालून त्यांची विशेष सजावट केली. बैलांच्या शिंगांना रंग देण्यात आला होता, तर त्यांच्या अंगावर आकर्षक रंगीबेरंगी झूल, गोंडे, फुलांच्या माळा, घंटा आणि विविध प्रकारचे अलंकार लावण्यात आले होते. काही बैलजोड्यांची विशेष आकर्षक सजावट करण्यात आल्याने त्या ग्रामस्थांचे आणि उपस्थित नागरिकांचे लक्ष वेधून घेत होत्या. आपल्या बैलजोडीला सर्वात सुंदर सजविण्यासाठी शेतकऱ्यांनी घेतलेली मेहनत यावेळी स्पष्टपणे दिसून येत होती.
गावातील प्रत्येक शेतकरी आपल्या कुटुंबासह सजविलेली बैलजोडी घेऊन गोपाल कृष्ण मंदिराच्या परिसरात दाखल झाला. मंदिर परिसरात आल्यानंतर बैलजोड्यांची पारंपरिक पद्धतीने पूजा करण्यात आली. ग्रामदैवत गोपाल कृष्णाचे दर्शन घडवून बैलांच्या आरोग्यासाठी, शेतकऱ्यांच्या सुख-समृद्धीसाठी आणि आगामी शेती हंगामासाठी चांगले पीक येण्याची प्रार्थना करण्यात आली. पूजेनंतर सजविलेल्या बैलजोड्यांनी मंदिराला प्रदक्षिणा घातली. या वेळी पारंपरिक धार्मिक वातावरण निर्माण झाले होते.
मंदिर परिसरात बैलजोड्यांची प्रदक्षिणा सुरू असताना ग्रामस्थांनी मोठ्या उत्साहाने सहभाग घेतला. बैलजोड्यांच्या आगमनाने आणि त्यांच्या सजावटीमुळे संपूर्ण परिसराचे वातावरण उत्सवी झाले होते. लहान मुले आकर्षक सजावट केलेल्या बैलजोड्या पाहण्यासाठी विशेष उत्सुक असल्याचे दिसून आले. महिलांनीही पारंपरिक पद्धतीने बैलांचे पूजन करून त्यांना औक्षण केले. अनेक कुटुंबांनी बैलपोळ्याच्या निमित्ताने घरात विशेष नैवेद्य आणि पारंपरिक पदार्थ तयार करून सणाचा आनंद द्विगुणित केला.
गोपाल कृष्ण मंदिराच्या प्रांगणात ग्रामस्थांची मोठी गर्दी झाल्याने परिसराला जणू यात्रेचे स्वरूप प्राप्त झाले होते. पारंपरिक वेशभूषा, सजविलेल्या बैलजोड्या, मंदिरातील धार्मिक वातावरण आणि ग्रामस्थांचा उत्स्फूर्त सहभाग यामुळे बैलपोळा सोहळ्याला विशेष रंगत आली. अनेकांनी आपल्या सजविलेल्या बैलजोड्यांसोबत छायाचित्रे काढून हा आनंदाचा क्षण स्मरणात ठेवला. गावातील ज्येष्ठ नागरिकांनी नव्या पिढीला बैलपोळ्याचे महत्त्व आणि या सणामागील ग्रामीण जीवनाशी निगडित परंपरा समजावून सांगितल्या.
बैलपोळ्याच्या माध्यमातून शेतकरी आपल्या पशुधनाबद्दल असलेली आपुलकी आणि कृतज्ञता व्यक्त करतो. आधुनिक शेतीमध्ये यंत्रांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला असला तरी ग्रामीण भागात बैलपोळ्याचे महत्त्व आजही कायम आहे. शेतीच्या परंपरेशी जोडलेला हा सण शेतकऱ्यांच्या जीवनातील पशुधनाचे महत्त्व अधोरेखित करतो. प्रतापपूर ग्रामस्थांनीही ही परंपरा जपून बैलपोळा साजरा केल्याने ग्रामीण संस्कृती आणि पारंपरिक मूल्यांचे दर्शन घडले. 
विशेष म्हणजे, नव्या पिढीला आपल्या गावच्या रूढी-परंपरांची आणि कृषी संस्कृतीची ओळख व्हावी, यासाठी ग्रामस्थांकडून सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. मोबाईल, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि बदलत्या जीवनशैलीच्या काळातही पारंपरिक सण उत्साहाने साजरे करून सांस्कृतिक वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे काम प्रतापपूर ग्रामस्थांनी केले आहे. त्यामुळे बैलपोळा हा केवळ धार्मिक किंवा पारंपरिक उत्सव न राहता गावातील सामाजिक एकोपा आणि सांस्कृतिक जिव्हाळ्याचे प्रतीक ठरला.
यंदाच्या बैलपोळा उत्सवात ग्रामस्थांनी मोठ्या संख्येने सहभाग घेतल्याने संपूर्ण गावात आनंदाचे आणि उत्साहाचे वातावरण पाहायला मिळाले. शेतकरी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी मोठ्या प्रेमाने बैलांची केलेली सजावट, मंदिरात करण्यात आलेले पूजन आणि बैलजोड्यांची काढण्यात आलेली प्रदक्षिणा यामुळे उत्सवाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. शेती आणि शेतकरी जीवनाशी असलेले बैलांचे नाते जपणारा हा सण प्रतापपूरच्या ग्रामस्थांनी पारंपरिक श्रद्धा, उत्साह आणि एकोप्याने साजरा करत ग्रामीण संस्कृतीच्या जतनाचा सुंदर संदेश दिला.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
