संक्रमित पक्षी खाल्ल्यास काय होते? बर्ड फ्लूची लक्षणे, उपचार आणि प्रतिबंधात्मक उपायांबाबत तज्ज्ञांनी दिलेली महत्त्वाची माहिती.
देशात आणि जगभरात वेळोवेळी बर्ड फ्लूच्या रुग्णांची नोंद होत असल्याने नागरिकांमध्ये पुन्हा एकदा चिंता वाढू लागली आहे. विशेषतः पोल्ट्री व्यवसाय, कोंबड्यांचे फार्म आणि पक्ष्यांच्या बाजारांमध्ये या संसर्गाचा धोका अधिक असल्याचे आरोग्य तज्ज्ञ सांगत आहेत. बर्ड फ्लू हा प्रामुख्याने पक्ष्यांमध्ये पसरणारा विषाणूजन्य आजार असला तरी काही परिस्थितींमध्ये तो माणसांनाही संक्रमित करू शकतो. त्यामुळे या आजाराबाबत योग्य माहिती आणि खबरदारी घेणे अत्यंत आवश्यक बनले आहे.
काय आहे बर्ड फ्लू?
बर्ड फ्लूला वैद्यकीय भाषेत “एव्हियन इन्फ्लूएंझा” असे म्हटले जाते. हा Influenza Type-A या विषाणूमुळे होणारा संसर्गजन्य आजार आहे. H5N1, H7N9 यांसारखे विषाणूचे काही प्रकार अधिक धोकादायक मानले जातात. हा आजार मुख्यतः कोंबड्या, बदके, टर्की, हंस यांसारख्या पक्ष्यांमध्ये वेगाने पसरतो.
बर्ड फ्लूचा इतिहास काय सांगतो?
बर्ड फ्लूचा पहिला मोठा उद्रेक 1997 मध्ये Hong Kong येथे झाला होता. त्या वेळी H5N1 विषाणूमुळे मोठ्या प्रमाणात पक्ष्यांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतर आशिया, युरोप आणि आफ्रिकेसह अनेक देशांमध्ये या आजाराचा फैलाव झाला. भारतातही विविध राज्यांमध्ये वेळोवेळी बर्ड फ्लूची प्रकरणे समोर आली असून प्रशासनाला लाखो कोंबड्या नष्ट करण्याची कारवाई करावी लागली होती.
बर्ड फ्लू कसा पसरतो?
आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार संक्रमित पक्ष्यांच्या संपर्कातून हा विषाणू पसरतो. संक्रमित पक्ष्यांची विष्ठा, लाळ, नाकातील स्राव किंवा त्यांच्याशी संबंधित वस्तूंच्या संपर्कामुळे संसर्ग होण्याची शक्यता असते. पोल्ट्री फार्ममध्ये काम करणारे कर्मचारी, पक्षी विक्रेते आणि पशुवैद्यकीय कर्मचारी यांना धोका अधिक असतो.
कोणाला अधिक धोका?
तज्ज्ञांच्या मते खालील व्यक्तींमध्ये संसर्गाचा धोका अधिक असतो:
- पोल्ट्री फार्ममध्ये काम करणारे कर्मचारी
- पक्षी विक्रेते
- मृत पक्ष्यांच्या संपर्कात येणारे लोक
- रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असलेले रुग्ण
- लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्ती
संक्रमित पक्षी खाल्ल्यास काय होऊ शकते?
पूर्णपणे शिजवलेले चिकन आणि अंडी साधारणतः सुरक्षित मानले जातात. मात्र कच्चे किंवा अर्धवट शिजवलेले मांस खाल्ल्यास धोका वाढू शकतो. संक्रमित पक्ष्यांचे रक्त, मांस किंवा स्राव हाताळताना योग्य काळजी न घेतल्यास संसर्ग होण्याची शक्यता असते.
तज्ज्ञांच्या मते चिकन आणि अंडी उच्च तापमानावर व्यवस्थित शिजवल्यास विषाणू नष्ट होतो.
बर्ड फ्लूची प्रमुख लक्षणे कोणती?
बर्ड फ्लूची लक्षणे सुरुवातीला सामान्य फ्लूसारखी वाटू शकतात. मात्र काही वेळा ती गंभीर रूप धारण करतात.
प्रमुख लक्षणे:
- तीव्र ताप
- सतत खोकला
- घसा दुखणे
- श्वास घेण्यास त्रास
- अंगदुखी आणि अशक्तपणा
- डोकेदुखी
- न्यूमोनियाचा त्रास
- डोळ्यांची जळजळ
- गंभीर स्थितीत फुफ्फुसांवर परिणाम होऊन रुग्णाची प्रकृती चिंताजनक होऊ शकते.
बर्ड फ्लूपासून बचावासाठी कोणती काळजी घ्यावी?
आरोग्य तज्ज्ञांनी नागरिकांना काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत.
घ्यावयाची काळजी:
- मृत किंवा आजारी पक्ष्यांच्या संपर्कात जाणे टाळावे
- चिकन आणि अंडी पूर्णपणे शिजवूनच खावीत
- हात वारंवार साबणाने धुवावेत
- पोल्ट्री फार्ममध्ये मास्क आणि हातमोजे वापरावेत
- अस्वच्छ ठिकाणी मांस खरेदी करणे टाळावे
- ताप, खोकला किंवा श्वासाचा त्रास जाणवल्यास तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा
प्रशासन आणि आरोग्य विभाग सतर्क
बर्ड फ्लूचा प्रसार रोखण्यासाठी विविध राज्यांमध्ये पशुसंवर्धन विभाग आणि आरोग्य यंत्रणा सतर्क झाली आहे. संशयित भागांमध्ये पक्ष्यांची तपासणी, निर्जंतुकीकरण आणि जनजागृती मोहीम राबवली जात आहे.
अफवांपासून दूर राहण्याचे आवाहन
तज्ज्ञांच्या मते बर्ड फ्लूबाबत भीती न बाळगता योग्य खबरदारी घेणे गरजेचे आहे. सोशल मीडियावरील अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहितीवरच विश्वास ठेवावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989, ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
