भुसावळ तालुक्यात ज्येष्ठ नागरिकांसाठी सायबर सुरक्षा जनजागृती. बँक अधिकारी असल्याचे भासवून होणारी फसवणूक, ओटीपी आणि संशयास्पद लिंकबाबत महत्त्वपूर्ण मार्गदर्शन.
आधुनिक डिजिटल युगात मोबाईल, इंटरनेट आणि ऑनलाइन बँकिंगचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. मात्र, याच डिजिटल माध्यमांचा गैरफायदा घेत ज्येष्ठ नागरिकांना सायबर फसवणुकीचे लक्ष्य बनविण्याच्या घटना वाढत आहेत. ज्येष्ठ नागरिकांना डिजिटल व्यवहारांबाबत योग्य माहिती मिळावी, संभाव्य सायबर गुन्ह्यांपासून त्यांचे संरक्षण व्हावे आणि ऑनलाइन व्यवहार करताना आवश्यक ती खबरदारी घेता यावी, या उद्देशाने रेणुकामाता ज्येष्ठ नागरिक मंडळ, कुऱ्हे (पानाचे), भुसावळ येथे विशेष सायबर सुरक्षा मार्गदर्शन सत्राचे आयोजन करण्यात आले.
या जनजागृतीपर उपक्रमात ज्येष्ठ नागरिकांना दैनंदिन डिजिटल व्यवहारांमध्ये येणाऱ्या विविध सायबर धोक्यांची माहिती देण्यात आली. मोबाईलवर येणारे संशयास्पद फोन, संदेश, लिंक तसेच ऑनलाइन व्यवहारांच्या माध्यमातून होणाऱ्या फसवणुकीपासून स्वतःचे संरक्षण कसे करावे, याबाबत सोप्या भाषेत मार्गदर्शन करण्यात आले.
मान्यवरांची प्रमुख उपस्थिती
कार्यक्रमास जीवन विद्या मिशन (मलकापूर)च्या अध्यक्षा शैलजा टेकडे तसेच नेते कालिदास सखाराम कळस्कर यांची प्रमुख उपस्थिती होती. मान्यवरांनी या जनजागृतीपर उपक्रमाचे कौतुक केले.
डिजिटल व्यवहार हा आजच्या जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनला असला तरी त्याचा वापर करताना सावधगिरी बाळगणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांनी अनोळखी व्यक्तींकडून येणाऱ्या फोनवर विश्वास न ठेवता कोणतीही गोपनीय माहिती देऊ नये, असे आवाहन करण्यात आले.
‘बँक अधिकारी बोलत आहे’ सांगून होणाऱ्या फसवणुकीपासून सावध राहा
सायबर सुरक्षा मार्गदर्शन सत्रात ज्येष्ठ नागरिकांना सायबर फसवणुकीच्या विविध पद्धतींची उदाहरणांसह माहिती देण्यात आली.
यामध्ये बँक अधिकारी, पेन्शन अधिकारी किंवा शासकीय अधिकारी असल्याचे भासवून केले जाणारे फसवणुकीचे फोन याबाबत विशेष मार्गदर्शन करण्यात आले. अनेकदा आरोपी भीती निर्माण करून किंवा तातडीची परिस्थिती असल्याचे सांगून नागरिकांकडून बँक खात्याची माहिती, कार्ड क्रमांक, पासवर्ड किंवा ओटीपी मिळविण्याचा प्रयत्न करतात. अशा वेळी घाई न करता संबंधित बँकेच्या अधिकृत क्रमांकावर स्वतः संपर्क साधावा, असे सांगण्यात आले.
ओटीपी आणि डिजिटल केवायसीच्या नावाखाली फसवणूक
ओटीपी आणि डिजिटल केवायसी अपडेटच्या नावाखाली होणाऱ्या फसवणुकीबाबतही ज्येष्ठ नागरिकांना सतर्क करण्यात आले. केवायसी अपडेट करण्याच्या बहाण्याने संशयास्पद लिंक पाठवणे किंवा मोबाईलवर आलेला ओटीपी सांगण्यास भाग पाडणे, अशा प्रकारे सायबर गुन्हेगार आर्थिक फसवणूक करू शकतात.
त्यामुळे कोणत्याही व्यक्तीने फोनवरून ओटीपी, एटीएम किंवा डेबिट कार्डची माहिती, पासवर्ड अथवा इतर गोपनीय आर्थिक माहिती मागितल्यास ती देऊ नये, असे स्पष्ट करण्यात आले.
व्हॉट्सॲप आणि एसएमएसवरील संशयास्पद लिंक टाळण्याचे आवाहन
व्हॉट्सॲप, एसएमएस किंवा इतर डिजिटल माध्यमांद्वारे येणाऱ्या संशयास्पद लिंकवर क्लिक न करण्याचे आवाहनही करण्यात आले. आकर्षक ऑफर, बक्षीस, सरकारी योजना, बँक खाते बंद होण्याची सूचना किंवा केवायसी अपडेट अशा विविध कारणांचा वापर करून नागरिकांना लिंकवर क्लिक करण्यास प्रवृत्त केले जाऊ शकते.
अनोळखी व्यक्तीकडून किंवा संशयास्पद क्रमांकावरून आलेली लिंक उघडण्यापूर्वी तिची सत्यता तपासावी. शंका असल्यास संबंधित संस्था किंवा बँकेशी अधिकृत माध्यमातून संपर्क साधावा, असे मार्गदर्शन करण्यात आले.
‘ओटीपी किंवा गोपनीय माहिती फोनवरून मागितली जात नाही’
सायबर सुरक्षा मार्गदर्शनादरम्यान कोणतीही बँक किंवा शासकीय संस्था फोनवरून ओटीपी अथवा गोपनीय आर्थिक माहिती मागत नाही, याबाबत ज्येष्ठ नागरिकांना स्पष्ट माहिती देण्यात आली.
वैयक्तिक माहिती, बँक खाते क्रमांक, एटीएम किंवा डेबिट कार्डची माहिती, पासवर्ड, ओटीपी आणि इतर संवेदनशील आर्थिक माहिती अनोळखी व्यक्तींना देऊ नये. डिजिटल व्यवहार करताना मोबाईलवर येणारे संदेश, व्यवहाराची रक्कम आणि खात्यातील हालचाली नियमितपणे तपासाव्यात, असेही सांगण्यात आले.
फसवणूक झाल्यास तातडीने १९३० वर संपर्क करा
सायबर फसवणुकीची घटना घडल्यास घाबरून न जाता तातडीने सायबर हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले. फसवणूक झाल्यानंतर जितक्या लवकर तक्रार केली जाईल तितक्या लवकर संबंधित यंत्रणेला माहिती देऊन आवश्यक कार्यवाही करण्यास मदत होऊ शकते, याबाबतही मार्गदर्शन करण्यात आले.
उदाहरणांसह मार्गदर्शन आणि शंकांचे निरसन
या जनजागृती उपक्रमाचे आयोजन स्वयंसेवक तनिषा महाजन आणि तेजस्वीनी पाटील यांनी केले. त्यांनी ज्येष्ठ नागरिकांना सायबर सुरक्षेच्या विविध बाबी सोप्या भाषेत समजावून सांगितल्या. दैनंदिन जीवनात घडू शकणाऱ्या सायबर फसवणुकीच्या उदाहरणांचा आधार घेत सुरक्षित डिजिटल व्यवहारासाठी कोणती काळजी घ्यावी, याचे मार्गदर्शन करण्यात आले.
यावेळी उपस्थित ज्येष्ठ नागरिकांनी डिजिटल व्यवहार, बँकिंग, संशयास्पद फोन आणि ऑनलाइन फसवणुकीशी संबंधित विविध प्रश्न विचारले. स्वयंसेवकांनी त्यांच्या शंकांचे निरसन करून सुरक्षित डिजिटल व्यवहारासाठी आवश्यक उपाय समजावून सांगितले.
कार्यक्रमास रेणुकामाता ज्येष्ठ नागरिक मंडळाचे पदाधिकारी तसेच परिसरातील ज्येष्ठ नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना त्यासोबत डिजिटल सुरक्षिततेची जाणीव निर्माण होणेही तितकेच आवश्यक आहे. ज्येष्ठ नागरिकांनी कोणत्याही अनोळखी फोन, लिंक किंवा संदेशावर तातडीने विश्वास न ठेवता सतर्क राहावे आणि आर्थिक अथवा गोपनीय माहिती शेअर करण्यापूर्वी संबंधित संस्थेशी अधिकृत माध्यमातून संपर्क साधावा, असा संदेश या सायबर सुरक्षा जनजागृती सत्रातून देण्यात आला.
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989, ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
