‘डार्क पॅटर्न्स’ प्रकरणी स्पाइसजेटला १ लाखांचा दंड; ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाची कारवाई

ऑनलाइन तिकीट बुकिंगदरम्यान ग्राहकांची दिशाभूल करणाऱ्या 'डार्क पॅटर्न्स'चा वापर केल्याप्रकरणी केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने स्पाइसजेटवर १ लाख रुपयांचा दंड ठोठावत ग्राहकांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्याचा स्पष्ट संदेश दिला.

स्पाइसजेटच्या वेबसाइट आणि ॲपवरील ‘डार्क पॅटर्न्स’वर केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाचा दणका. ग्राहकांच्या संमतीशिवाय सेवा निवडल्याचा ठपका.

तिकीट बुकिंग प्रक्रियेदरम्यान ग्राहकांची दिशाभूल करणाऱ्या कथित ‘डार्क पॅटर्न्स’चा वापर केल्याप्रकरणी केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने स्पाइसजेटवर १ लाख रुपयांचा दंड ठोठावला आहे. याशिवाय, ग्राहकांच्या विविध तक्रारींशी संबंधित प्रकरणांमध्ये कंपनीला नुकसानभरपाई देण्याचेही निर्देश देण्यात आले आहेत.

प्राधिकरणाच्या म्हणण्यानुसार, स्पाइसजेटच्या वेबसाइट आणि मोबाइल ॲपवर तिकीट बुकिंग करताना काही पर्याय आधीच निवडलेल्या अवस्थेत ठेवण्यात येत होते. त्यामुळे अनेक ग्राहक त्यांच्या स्पष्ट संमतीशिवाय स्पाइसक्लब लॉयल्टी प्रोग्राममध्ये सहभागी होत होते. तसेच ई-मेल, व्हॉट्सॲप आणि इतर माध्यमांद्वारे प्रचारात्मक संदेश स्वीकारण्याची संमतीही आपोआप नोंदवली जात असल्याचे निरीक्षण करण्यात आले.

प्राधिकरणाने नमूद केले की, अशा प्रकारच्या डिजिटल डिझाइनमुळे ग्राहकांमध्ये संभ्रम निर्माण होतो आणि त्यांच्या स्पष्ट परवानगीशिवाय अतिरिक्त सेवा स्वीकारल्या जातात किंवा विपणन संदेशांसाठी संमती नोंदवली जाते. परिणामी, काही प्रकरणांमध्ये ग्राहकांकडून अतिरिक्त शुल्क आकारले जाण्याची शक्यता निर्माण होत होती.

केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाच्या मते, आधीच निवडलेल्या पर्यायांद्वारे किंवा दिशाभूल करणाऱ्या डिझाइनच्या माध्यमातून मिळवलेली संमती वैध मानता येत नाही. ही पद्धत ग्राहक संरक्षण कायदा, २०१९ आणि ई-कॉमर्स नियम, २०२० यांचे उल्लंघन ठरते. नोटीस बजावल्यानंतर कंपनीने काही बदल केले असले, तरी प्रचारात्मक संमती घेण्याच्या प्रक्रियेत अपेक्षित सुधारणा न झाल्याने प्राधिकरणाने स्पाइसजेटवर १ लाख रुपयांचा दंड ठोठावला.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!