प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांना ‘डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार’; तीन स्तरांवरील गुणवत्ताधिष्ठित निवड प्रक्रियेनंतर राज्य शासनाची घोषणा.
शिक्षण, संशोधन, विद्यार्थीहित आणि समाजाभिमुख शैक्षणिक कार्यात उल्लेखनीय योगदान देणारे भारतीय महाविद्यालय, अमरावती येथील राज्यशास्त्र विभागाचे प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांची महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभागातर्फे देण्यात येणाऱ्या ‘डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार’साठी निवड करण्यात आली आहे. सन २०२५–२६ या सत्रासाठी हा प्रतिष्ठेचा राज्यस्तरीय पुरस्कार जाहीर करण्यात आला असून, २ सप्टेंबर २०२६ रोजी शासनाकडून पुरस्काराची घोषणा करण्यात आली.
प्रा. डॉ. प्रशांत विघे हे संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठाचे सिनेट सदस्य असून भारतीय महाविद्यालयातील राज्यशास्त्र विभागाच्या माध्यमातून ते अध्यापन, संशोधन, विद्यार्थी मार्गदर्शन आणि सामाजिक बांधिलकीच्या क्षेत्रात कार्यरत आहेत. त्यांच्या विविधांगी शैक्षणिक कार्याची शासनाने घेतलेली दखल म्हणून या पुरस्काराकडे पाहिले जात आहे.
तीन स्तरांवरील गुणवत्ताधिष्ठित निवड प्रक्रिया
प्रा. डॉ. विघे यांनी व्यक्त केलेल्या माहितीनुसार, या राज्यस्तरीय पुरस्काराची निवड प्रक्रिया तीन स्तरांवर पारदर्शक आणि गुणवत्ताधिष्ठित पद्धतीने पार पडली.
प्रथम संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठ, अमरावती येथे कुलगुरू डॉ. मिलिंद बाराहाते यांच्या अध्यक्षतेखाली तसेच उच्च शिक्षण विभागाचे सहसंचालक डॉ. अभय खंबोरकर यांच्या उपस्थितीत निवड प्रक्रिया पार पडली. त्यानंतर ६ ऑगस्ट २०२६ रोजी पुणे येथे महाराष्ट्र शासनाच्या स्तरावर मुलाखत प्रक्रिया पार पडली.
यानंतर मंत्रालय स्तरावर गठित समितीमार्फत गुणवत्तेच्या निकषांवर अंतिम निवड करण्यात आली. त्यामुळे या पुरस्कारासाठी झालेली निवड ही विविध स्तरांवरील परीक्षण आणि गुणवत्ताधिष्ठित प्रक्रियेतून झाल्याचे स्पष्ट होते.
अध्यापनासोबत संशोधन आणि लेखनावर भर
प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांनी अध्यापन क्षेत्रासोबत संशोधन आणि शैक्षणिक लेखनातही उल्लेखनीय योगदान दिले आहे. राज्यशास्त्र, लोकशाही, भारतीय संविधान, शासनव्यवस्था, सामाजिक प्रश्न आणि समकालीन राजकीय विषय यांसारख्या विविध विषयांच्या अभ्यासातून त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या वैचारिक जडणघडणीवर भर दिला आहे.
अध्यापन हे केवळ अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यापुरते मर्यादित न राहता विद्यार्थ्यांमध्ये चिकित्सक विचार, संविधानिक मूल्यांची जाणीव, सामाजिक भान आणि लोकशाहीविषयक दृष्टिकोन विकसित करणारे असावे, या व्यापक भूमिकेतून त्यांचे शैक्षणिक कार्य सुरू आहे.
संशोधन क्षेत्रातही सातत्यपूर्ण योगदान
प्रा. डॉ. विघे यांच्या कार्यातील महत्त्वाचा पैलू म्हणजे संशोधन. त्यांनी विविध राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक परिषदांमध्ये सहभाग घेतला असून संशोधनपर लेखन आणि शैक्षणिक चर्चांमध्ये योगदान दिले आहे.
त्यांच्या संशोधन कार्याचा केंद्रबिंदू लोकशाही, आदिवासी प्रश्न आणि अंतर्गत सुरक्षा यांसारख्या विषयांशी संबंधित राहिला आहे. संशोधन लेख, पुस्तक लेखन आणि विद्यार्थ्यांना संशोधनासाठी मार्गदर्शन या माध्यमातून त्यांनी उच्च शिक्षण क्षेत्रात योगदान दिले आहे.
२५ पुस्तकांचे लेखन
प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांच्या शैक्षणिक कारकिर्दीतील विशेष उल्लेखनीय बाब म्हणजे त्यांचे लेखनकार्य. त्यांच्या शैक्षणिक परिचयानुसार २५ पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत.
भारतीय संविधान, भारतीय शासनव्यवस्था, लोकशाही, निवडणूक प्रक्रिया, पंचायतराज, आधुनिक राजकीय संकल्पना आणि समकालीन राजकीय विषय यांसारख्या विविध विषयांवर त्यांनी लेखन केले आहे. त्यामुळे अध्यापन, संशोधन आणि लेखन या तिन्ही क्षेत्रांचा समन्वय त्यांच्या शैक्षणिक कार्यात दिसून येतो.
विद्यार्थीहिताला प्राधान्य
शिक्षक म्हणून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला त्यांनी महत्त्व दिले आहे. विद्यार्थ्यांना केवळ पदवी मिळवून देण्याऐवजी त्यांच्यामध्ये स्वतंत्र विचार करण्याची क्षमता, सामाजिक जाणीव आणि स्पर्धात्मक वातावरणात आत्मविश्वासाने उभे राहण्याची क्षमता निर्माण व्हावी, यासाठी त्यांनी विविध शैक्षणिक उपक्रमांमध्ये सहभाग घेतला.
स्पर्धा परीक्षा, संविधान, लोकशाही, महिला सक्षमीकरण, मानवी हक्क आणि सामाजिक प्रश्न यांसारख्या विषयांवरील विविध उपक्रमांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमाबाहेरील ज्ञानाशी जोडण्याचे कामही त्यांनी केले आहे.
विद्यापीठीय व्यवस्थेत सक्रिय सहभाग
महाविद्यालयीन कार्यासोबतच प्रा. डॉ. विघे यांनी विद्यापीठीय व्यवस्थेतही आपले योगदान दिले आहे. ते संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठाचे सिनेट सदस्य म्हणून कार्यरत आहेत.
विद्यापीठातील शैक्षणिक आणि प्रशासकीय प्रक्रियांमध्ये सहभाग घेताना महाविद्यालयीन पातळीवरील अनुभवाचा उपयोग व्यापक उच्च शिक्षण व्यवस्थेसाठी करण्याचा त्यांचा प्रयत्न राहिला आहे.
राष्ट्रीय सेवा योजनेतून समाजाभिमुख कार्य
प्रा. डॉ. विघे यांनी राष्ट्रीय सेवा योजनेच्या माध्यमातूनही विविध सामाजिक उपक्रमांमध्ये योगदान दिले आहे. रक्तदान शिबिरे, स्वच्छता अभियान, मतदार जनजागृती, पर्यावरण संवर्धन, आरोग्य जनजागृती, आपत्ती व्यवस्थापन आणि सामाजिक प्रबोधन यांसारख्या उपक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग राहिला आहे.
शिक्षण आणि समाज यांच्यातील नाते अधिक दृढ व्हावे आणि विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक बांधिलकीची भावना निर्माण व्हावी, या दृष्टीने अशा उपक्रमांना त्यांनी प्रोत्साहन दिले.
पुरस्काराबद्दल प्रा. डॉ. विघे यांची कृतज्ञता
पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांनी “हार्दिक कृतज्ञता आणि मनःपूर्वक आभार!” अशा शब्दांत भावना व्यक्त केल्या.
त्यांनी म्हटले आहे की, महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभागातर्फे २ सप्टेंबर २०२६ रोजी ‘डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार’ जाहीर झाला असून, या प्रतिष्ठेच्या राज्यस्तरीय पुरस्कारासाठी आपली निवड झाल्याचा मनस्वी आनंद आणि अभिमान आहे.
या निवड प्रक्रियेत मार्गदर्शन आणि सहकार्य करणाऱ्या मान्यवरांप्रती त्यांनी कृतज्ञता व्यक्त केली आहे.
यामध्ये महाराष्ट्र राज्याचे उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांतदादा पाटील, उच्च शिक्षण विभागाचे संचालक डॉ. शैलेंद्र देवळाणकर, कुलगुरू डॉ. मिलिंद बाराहाते, सहसंचालक डॉ. अभय खंबोरकर तसेच निवड प्रक्रियेत सहभागी सर्व मान्यवरांचे त्यांनी मनःपूर्वक आभार मानले.
‘ही दखल भविष्यात अधिक जबाबदारीने कार्य करण्याची ऊर्जा देणारी’
पुरस्काराबद्दल प्रतिक्रिया व्यक्त करताना प्रा. डॉ. विघे यांनी “शिक्षण, संशोधन, विद्यार्थीहित आणि समाजाभिमुख शैक्षणिक कार्याची शासनाने घेतलेली ही दखल माझ्यासाठी प्रेरणादायी असून, भविष्यात अधिक जबाबदारीने कार्य करण्याची ऊर्जा देणारी आहे,” अशी भावना व्यक्त केली.
त्यामुळे हा पुरस्कार केवळ वैयक्तिक सन्मान न मानता शैक्षणिक कार्य अधिक व्यापक करण्याची प्रेरणा म्हणून ते या गौरवाकडे पाहत असल्याचे त्यांच्या प्रतिक्रियेतून स्पष्ट होते.
भारतीय महाविद्यालय आणि अमरावतीच्या शैक्षणिक क्षेत्रात आनंदाचे वातावरण
प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांना राज्यातील प्रतिष्ठेचा ‘डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार’ जाहीर झाल्याने भारतीय महाविद्यालय, अमरावती तसेच अमरावतीच्या शैक्षणिक क्षेत्रात आनंदाचे वातावरण आहे.
अध्यापन, संशोधन, पुस्तक लेखन, विद्यार्थी मार्गदर्शन, सामाजिक उपक्रम आणि विद्यापीठीय कार्य या विविध क्षेत्रांतील योगदानाची दखल घेत त्यांना मिळालेला हा राज्यस्तरीय सन्मान त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला आहे.
“शिक्षक घडवितो व्यक्तिमत्त्व, बांधतो समाज” या विचाराला आपल्या कार्यातून पुढे नेणाऱ्या प्रा. डॉ. प्रशांत विघे यांच्या कार्याचा राज्य शासनाने केलेला हा गौरव उच्च शिक्षण क्षेत्रासाठीही प्रेरणादायी ठरणारा आहे.
प्रा. डॉ. प्रशांत विघे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सक्रिय योगदानकर्ता असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील माहिती आणि लेख उपलब्ध करून देतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष लेखणीच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. आपल्या लेखणीच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी लेख प्रकाशित करतात.
मो. क्र. -९३२६८७७७४९
