महाराष्ट्रातील ५,०१२ सहाय्यक प्राध्यापक पदांच्या भरतीत पारदर्शकतेसाठी शासनाच्या महत्त्वाच्या अटी. मुलाखतींचे व्हिडिओ रेकॉर्डिंग आणि ऑनलाइन प्रक्रियेची माहिती वाचा.
राज्यातील वरिष्ठ महाविद्यालयांमधील रखडलेल्या सहाय्यक प्राध्यापक भरती प्रक्रियेला आता गती मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने राज्यातील विविध मान्यताप्राप्त अशासकीय अनुदानित वरिष्ठ महाविद्यालयांमधील ५,०१२ सहाय्यक प्राध्यापक पदांच्या भरतीला मान्यता दिली आहे. मोठ्या प्रमाणावर पदे उपलब्ध झाल्याने अनेक वर्षांपासून भरतीची प्रतीक्षा करणाऱ्या पात्र उमेदवारांसाठी ही महत्त्वाची संधी मानली जात आहे. मात्र, भरती प्रक्रियेत गैरप्रकारांना आळा घालण्यासाठी आणि पात्र उमेदवारांना समान संधी देण्यासाठी शासनाने प्रक्रियेत पारदर्शकतेला विशेष महत्त्व दिले आहे.
या भरती प्रक्रियेतील सर्वाधिक चर्चेची बाब म्हणजे मुलाखतींचे संपूर्ण CCTV अथवा व्हिडिओ रेकॉर्डिंग करण्याची तरतूद. मुलाखतीदरम्यान उमेदवारांचे मूल्यांकन कशा पद्धतीने झाले, त्यांना किती गुण देण्यात आले आणि निवड समितीने कोणत्या आधारावर निर्णय घेतला, याचा डिजिटल पुरावा उपलब्ध राहणार आहे. हे रेकॉर्डिंग किमान एक वर्ष जतन करणे अपेक्षित असून, भरती प्रक्रियेबाबत तक्रार, चौकशी किंवा न्यायालयीन प्रकरण उद्भवल्यास अंतिम निर्णय होईपर्यंत संबंधित रेकॉर्ड सुरक्षित ठेवण्याची जबाबदारी राहणार आहे.
भरती प्रक्रियेत ऑनलाइन आणि ऑफलाइन अशा दोन्ही पद्धतीने अर्ज स्वीकारण्यावरही भर देण्यात आला आहे. रिक्त पदांची जाहिरात प्रसिद्ध करण्यापूर्वी संबंधित विद्यापीठाची मान्यता घेणे, उमेदवारांची शैक्षणिक पात्रता व अनुभवाच्या आधारे प्राथमिक यादी तयार करणे आणि ही यादी विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर प्रसिद्ध करणे, अशा उपाययोजना करण्यात येणार आहेत. यामुळे भरतीची माहिती अधिकाधिक उमेदवारांपर्यंत पोहोचण्यासोबतच पात्र उमेदवारांची निवड प्रक्रिया अधिक खुली होण्याची अपेक्षा आहे.
उमेदवारांच्या पात्रतेची आणि गुणांची पडताळणी केल्यानंतरच निवड प्रक्रियेला पुढे नेण्याची भूमिका शासनाने घेतली आहे. अंतिम निवड यादीही विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर प्रसिद्ध करण्याची तरतूद असल्याने निवड प्रक्रियेबाबत अधिकृत माहिती सार्वजनिकपणे उपलब्ध होऊ शकते. त्यामुळे कोणत्या उमेदवाराची निवड झाली आणि निवडीसाठी कोणते निकष वापरण्यात आले, याबाबत पारदर्शकता वाढण्याची शक्यता आहे.
या संपूर्ण प्रक्रियेत विद्यापीठांची भूमिका महत्त्वाची राहणार आहे. सहाय्यक प्राध्यापक भरती प्रक्रिया विद्यापीठांच्या देखरेखीखाली पार पाडण्यावर भर देण्यात आल्याने महाविद्यालयीन स्तरावरील भरतीवर विद्यापीठीय यंत्रणेचे नियंत्रण वाढण्याची शक्यता आहे. भरती प्रक्रियेतील विविध टप्प्यांवर विद्यापीठाची मान्यता आणि देखरेख राहिल्यास प्रक्रियेत एकसमानता आणण्यास मदत होऊ शकते.
दरम्यान, शासनाने भरती प्रक्रियेत अनियमितता किंवा गैरव्यवहार आढळल्यास संबंधित संस्था, निवड समिती किंवा जबाबदार अधिकाऱ्यांवर नियमानुसार कारवाई करण्याची भूमिका स्पष्ट केली आहे. त्यामुळे भरती प्रक्रिया नियमबद्ध, निष्पक्ष आणि गुणवत्तेच्या आधारे पार पाडण्याची जबाबदारी संबंधित सर्व यंत्रणांवर राहणार आहे.
मात्र, नियम आणि तरतुदी जाहीर होणे हा केवळ पहिला टप्पा असून, त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती काटेकोरपणे होते, याकडे उमेदवारांचे लक्ष लागले आहे. मुलाखतींचे CCTV रेकॉर्डिंग, ऑनलाइन अर्ज, पात्र उमेदवारांची यादी आणि अंतिम निवड यादी संकेतस्थळावर प्रसिद्ध करणे या उपाययोजना निश्चितच महत्त्वाच्या आहेत. परंतु त्यासोबतच स्पष्ट गुणांकन पद्धती, समान निकष, डिजिटल नोंदी, तक्रार निवारणाची प्रभावी व्यवस्था आणि निवड प्रक्रियेवर स्वतंत्र देखरेख असणेही आवश्यक आहे.
५,०१२ सहाय्यक प्राध्यापक पदांची भरती ही राज्यातील उच्च शिक्षण क्षेत्रातील मोठी भरती प्रक्रिया ठरणार आहे. त्यामुळे वर्षानुवर्षे तयारी करणाऱ्या पात्र उमेदवारांना कोणत्याही प्रकारचा अन्याय होऊ नये, गुणवत्तेला प्राधान्य मिळावे आणि संपूर्ण प्रक्रिया निष्पक्षपणे पार पडावी, अशी अपेक्षा उमेदवारांकडून व्यक्त होत आहे. आता शासनाने जाहीर केलेल्या पारदर्शकतेच्या उपाययोजना प्रत्यक्ष भरती प्रक्रियेत कितपत प्रभावी ठरतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
