NEET, SSC, CBSE, TET आणि इतर परीक्षांतील पेपरफुटी प्रकरणांनी देश हादरला. विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी खेळ करणाऱ्या घटनांचा संपूर्ण इतिहास.
देशभरात विविध स्पर्धा परीक्षा, भरती प्रक्रिया आणि शैक्षणिक परीक्षांमध्ये वारंवार होणाऱ्या पेपरफुटीच्या घटनांमुळे लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य धोक्यात आले आहे. यूपीएससीपासून ते NEET, SSC, CBSE, रेल्वे भरती आणि राज्यस्तरीय भरती परीक्षांपर्यंत अनेक महत्त्वाच्या परीक्षांमध्ये प्रश्नपत्रिका फुटल्याचे प्रकार समोर आले आहेत. परिणामी विद्यार्थ्यांमध्ये संतापाची लाट असून परीक्षा व्यवस्थेच्या पारदर्शकतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
गेल्या दशकभरात देशात अनेक मोठी पेपरफुटी प्रकरणे घडली. काही प्रकरणांत परीक्षा रद्द करावी लागली, तर काही ठिकाणी पुन्हा परीक्षा घेण्याचा निर्णय झाला. अनेक वेळा चौकशी यंत्रणांनी मोठे रॅकेट उघडकीस आणले असून कोट्यवधी रुपयांच्या व्यवहारांचाही तपास समोर आला आहे.
पेपरफुटी प्रकरणांचा कालानुक्रमे आढावा
२०१६ : यूपीएससी ‘रिव्ह्यू ऑफिसर’ परीक्षा वादात
उत्तर प्रदेश लोकसेवा आयोगाच्या ‘रिव्ह्यू ऑफिसर’ पदाच्या परीक्षेचा पेपर फुटल्याचा आरोप झाला. या घटनेनंतर परीक्षा प्रक्रियेतील सुरक्षाव्यवस्थेवर प्रश्न उपस्थित झाले.
२०१७ : बारावीची ‘बुक किपिंग’ आणि ‘अकाउंटन्सी’ प्रश्नपत्रिका फुटली
महाराष्ट्रात बारावीच्या व्यावसायिक विषयांच्या प्रश्नपत्रिका सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्याची घटना समोर आली होती. शिक्षण मंडळावर मोठ्या प्रमाणात टीका झाली.
२०१७ : SSC पेपरफुटीमुळे देशभर आंदोलन
स्टाफ सिलेक्शन कमिशन (SSC) परीक्षेतील कथित गैरप्रकार आणि पेपरफुटीच्या आरोपांनंतर दिल्लीसह अनेक शहरांत विद्यार्थ्यांनी आंदोलन केले. सीबीआय चौकशीची मागणी करण्यात आली होती.
२०१८ : CBSE परीक्षा पुन्हा घ्यावी लागली
CBSE च्या दहावीच्या गणित आणि बारावीच्या अर्थशास्त्र विषयांच्या प्रश्नपत्रिका फुटल्याचा आरोप झाला. परिस्थिती गंभीर झाल्यानंतर काही परीक्षा पुन्हा घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
२०१८ : गुजरात पोलिस भरती परीक्षेत गैरप्रकार
गुजरात पोलिस भरती परीक्षेतील प्रश्नपत्रिका फुटल्याच्या प्रकरणामुळे भरती प्रक्रिया वादाच्या भोवऱ्यात सापडली.
२०१९ : रेल्वे भरती परीक्षेचे स्क्रीनशॉट व्हायरल
रेल्वे भरती चाचणीतील प्रश्नपत्रिकांचे स्क्रीनशॉट सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्याने उमेदवारांनी संताप व्यक्त केला. परीक्षेच्या सुरक्षेबाबत गंभीर चिंता व्यक्त करण्यात आली.
२०२० : राष्ट्रीय विधी विद्यापीठ (NLU) प्रवेश परीक्षा वादात
ऑनलाइन पद्धतीने घेतल्या जाणाऱ्या राष्ट्रीय विधी विद्यापीठाच्या प्रवेश परीक्षेतील प्रश्न सोशल मीडियावर फिरल्याचा आरोप झाला.
२०२० : उत्तर प्रदेश बारावी पेपरफुटी
उत्तर प्रदेशात बारावीच्या परीक्षेचा पेपर फुटल्याने प्रशासनाला तातडीने कारवाई करावी लागली.
२०२१ : शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET) पेपरफुटी
उत्तर प्रदेश शिक्षक पात्रता परीक्षेचा पेपर फुटल्याचा प्रकार उघडकीस आल्यानंतर परीक्षा रद्द करण्यात आली होती.
२०२१ : NEET प्रश्नपत्रिका सोशल मीडियावर
NEET परीक्षेतील प्रश्न सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्याच्या चर्चेमुळे देशभरातील विद्यार्थ्यांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले.
२०२२ : लेखपाल भरती परीक्षा वादग्रस्त
उत्तर प्रदेशातील लेखपाल भरती परीक्षेत पेपरफुटीचा आरोप झाल्यानंतर तपास सुरू करण्यात आला.
२०२२ : बिहार लोकसेवा आयोग प्रकरण
बिहार लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेतील पेपरफुटी प्रकरणात २२६ जणांना अटक करण्यात आल्याची माहिती समोर आली होती. या घटनेने देशभर खळबळ उडाली.
२०२४ : NEET पेपरफुटीची देशव्यापी चर्चा
NEET परीक्षेतील कथित पेपरफुटी आणि गुणांतील अनियमिततेवरून देशभरात मोठा वाद निर्माण झाला. विद्यार्थ्यांनी सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत धाव घेतली. परीक्षा प्रक्रियेतील पारदर्शकता, ग्रेस मार्क्स आणि सुरक्षा यावर मोठी चर्चा झाली.
२०२६ : परीक्षांवरील विश्वास पुन्हा प्रश्नांकित
२०२६ मध्येही काही परीक्षांबाबत प्रश्न उपस्थित झाल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये अस्वस्थता वाढली आहे. अनेक ठिकाणी फेरपरीक्षेची मागणी होत असून परीक्षा यंत्रणांनी अधिक मजबूत डिजिटल सुरक्षा प्रणाली लागू करण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
विद्यार्थ्यांचे भविष्य धोक्यात
पेपरफुटीच्या घटनांमुळे प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये नैराश्य वाढत आहे. अनेक जण वर्षानुवर्षे मेहनत घेत असताना काही गैरप्रकारांमुळे संपूर्ण परीक्षा प्रक्रियेवर अविश्वास निर्माण होत आहे. परीक्षा रद्द होणे, निकाल लांबणे आणि पुन्हा परीक्षा घेण्यामुळे विद्यार्थ्यांवर मानसिक तसेच आर्थिक ताण वाढतो.
सरकार आणि यंत्रणांसमोर मोठे आव्हान
पेपरफुटी रोखण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारांकडून कठोर कायदे, डिजिटल मॉनिटरिंग, एन्क्रिप्टेड प्रश्नपत्रिका प्रणाली आणि सायबर सुरक्षा वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. तरीही वारंवार होणाऱ्या घटनांमुळे परीक्षा व्यवस्थेतील त्रुटी अधोरेखित होत आहेत.
शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, केवळ कठोर शिक्षा नव्हे तर संपूर्ण परीक्षा व्यवस्थेचे तंत्रज्ञानाधारित आधुनिकीकरण करणे ही काळाची गरज आहे. लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी संबंधित असलेल्या या प्रश्नावर प्रभावी आणि दीर्घकालीन उपाययोजना करणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सक्रिय योगदानकर्ता असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989
ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
