DigiLocker App डाउनलोड, नोंदणी प्रक्रिया, प्रमुख वैशिष्ट्ये, डिजिटल दस्तऐवजांची कायदेशीर वैधता आणि नागरिकांना होणारे फायदे जाणून घ्या.
आधार कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसन्स, वाहन नोंदणी प्रमाणपत्र (RC), पॅन कार्ड, शैक्षणिक प्रमाणपत्रे, विमा कागदपत्रे किंवा इतर महत्त्वाची सरकारी कागदपत्रे हरवण्याची भीती अनेक नागरिकांना सतावत असते. या समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय म्हणून भारत सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) DigiLocker App विकसित केले आहे. हे भारत सरकारचे अधिकृत डिजिटल दस्तऐवज (Digital Document Wallet) प्लॅटफॉर्म असून, नागरिकांना त्यांची सरकारी कागदपत्रे सुरक्षित डिजिटल स्वरूपात जतन करण्याची सुविधा उपलब्ध करून देते. डिजिटल इंडिया अभियानाचा महत्त्वाचा भाग असलेल्या या अॅपमुळे नागरिकांना कागदी कागदपत्रे बाळगण्याची गरज मोठ्या प्रमाणात कमी झाली असून, अनेक सरकारी व खासगी सेवांमध्ये डिजिटल कागदपत्रे वैध म्हणून स्वीकारली जात आहेत.
DigiLocker App हे भारत सरकारच्या Digital India उपक्रमांतर्गत सुरू करण्यात आलेले अधिकृत मोबाईल अॅप आहे. या अॅपमध्ये आधार क्रमांकाच्या आधारे नोंदणी करून नागरिकांना विविध सरकारी विभागांकडून जारी करण्यात आलेली अधिकृत कागदपत्रे थेट डिजिटल स्वरूपात मिळवता येतात. यामध्ये आधार कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसन्स, वाहनाचे नोंदणी प्रमाणपत्र (RC), वाहन विमा, पॅन कार्ड, शैक्षणिक गुणपत्रिका, पदवी प्रमाणपत्र, जन्म प्रमाणपत्र, जात प्रमाणपत्र आणि इतर अनेक दस्तऐवज सुरक्षितपणे साठवता येतात. या कागदपत्रांची डिजिटल प्रत आवश्यकतेनुसार कधीही डाउनलोड करता येते किंवा थेट संबंधित कार्यालयाला ऑनलाइन शेअर करता येते.
DigiLocker App चे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे Issuer आणि Requester प्रणाली. विविध सरकारी संस्था, शिक्षण मंडळे, विद्यापीठे, परिवहन विभाग, UIDAI, CBSE, आयकर विभाग आणि इतर अधिकृत संस्था नागरिकांच्या खात्यात थेट डिजिटल कागदपत्रे जारी करतात. त्यामुळे मूळ कागदपत्रांची छायांकित प्रत अपलोड करण्याची आवश्यकता अनेक वेळा राहत नाही. संबंधित संस्था DigiLocker मधील कागदपत्रांची थेट पडताळणी करू शकतात, त्यामुळे बनावट कागदपत्रांचा वापर रोखण्यास मदत होते.
DigiLocker App द्वारे नागरिकांना QR Code आधारित पडताळणी आणि डिजिटल स्वाक्षरी (Digital Signature) असलेली अधिकृत कागदपत्रे उपलब्ध होतात. त्यामुळे शासकीय भरती, महाविद्यालयीन प्रवेश, शिष्यवृत्ती, वाहन तपासणी, बँकिंग सेवा, विमा प्रक्रिया आणि इतर अनेक ठिकाणी ही कागदपत्रे वैध मानली जातात. माहिती तंत्रज्ञान अधिनियम, 2000 अंतर्गत अनेक डिजिटल दस्तऐवजांना कायदेशीर मान्यता देण्यात आली आहे, त्यामुळे DigiLocker मधील दस्तऐवजांचा वापर अधिकृत कामकाजात करता येतो.
या अॅपद्वारे नागरिक स्वतःची महत्त्वाची कागदपत्रे PDF स्वरूपात अपलोड करूनही सुरक्षित ठेवू शकतात. आधार आधारित OTP पडताळणी, मोबाईल क्रमांक, सुरक्षित लॉगिन आणि क्लाउड स्टोरेजमुळे कागदपत्रांची सुरक्षितता सुनिश्चित केली जाते. मोबाईल हरवला किंवा बदलला तरी नवीन मोबाईलमध्ये लॉगिन केल्यानंतर सर्व दस्तऐवज पुन्हा उपलब्ध होतात. त्यामुळे कागदपत्रे हरवण्याचा किंवा खराब होण्याचा धोका कमी होतो.
DigiLocker App मध्ये कागदपत्रे शेअर करण्याची सुविधाही अत्यंत उपयुक्त आहे. महाविद्यालयीन प्रवेश, नोकरीसाठी अर्ज, शासकीय योजना, बँक खाते उघडणे किंवा इतर कोणत्याही पडताळणीसाठी नागरिक संबंधित संस्था किंवा कार्यालयाला सुरक्षित लिंकद्वारे कागदपत्रे पाठवू शकतात. यामुळे ई-मेल किंवा छायांकित प्रती पाठविण्याची गरज राहत नाही आणि संपूर्ण प्रक्रिया अधिक जलद व पारदर्शक बनते.
अॅप वापरण्यासाठी नागरिकांनी Google Play Store किंवा Apple App Store वरून अधिकृत DigiLocker App डाउनलोड करावे. त्यानंतर मोबाईल क्रमांक आणि आधार क्रमांकाच्या सहाय्याने नोंदणी करून OTP पडताळणी पूर्ण केल्यानंतर खाते सक्रिय करता येते. त्यानंतर आवश्यक सरकारी कागदपत्रे थेट खात्याशी लिंक करता येतात. केंद्र सरकारने नागरिकांना केवळ अधिकृत DigiLocker App चाच वापर करण्याचे आवाहन केले असून, बनावट अॅप्स किंवा फसव्या वेबसाइट्सपासून सावध राहण्याचा सल्ला दिला आहे.
आजच्या डिजिटल युगात DigiLocker App हे प्रत्येक भारतीय नागरिकासाठी अत्यंत उपयुक्त आणि विश्वासार्ह डिजिटल दस्तऐवज भांडार ठरत आहे. सरकारी कार्यालये, शैक्षणिक संस्था, बँका, विमा कंपन्या आणि विविध सेवा पुरवणाऱ्या संस्थांकडून डिजिटल कागदपत्रांचा स्वीकार वाढत असल्याने या अॅपचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत आहे. कागदपत्रांची सुरक्षितता, त्वरित उपलब्धता, ऑनलाइन पडताळणी आणि कागदविरहित प्रशासनाला चालना देण्यासाठी DigiLocker App हे डिजिटल भारताच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
