जंतर-मंतरवरील सोनम वांगचुक यांच्या आंदोलनाला देशभरातून पाठिंबा. दिल्ली उच्च न्यायालयाने सरकारला नोटीस बजावत वैद्यकीय उपचारांबाबत मागितले स्पष्टीकरण.
देशातील स्पर्धा परीक्षा व्यवस्थेतील कथित अनियमितता, पेपरफुटी आणि लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी संबंधित प्रश्नांवर आवाज उठवत सामाजिक, पर्यावरण आणि शिक्षणविषयक कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांनी सुरू केलेले आमरण उपोषण बुधवारी १८व्या दिवशी पोहोचले. दरम्यान, त्यांच्या प्रकृतीत सातत्याने बिघाड होत असल्याने दिल्ली उच्च न्यायालयाने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत केंद्र सरकार आणि दिल्ली सरकारला नोटीस बजावत तातडीने उत्तर सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
वांगचुक यांनी २८ जूनपासून नवी दिल्लीतील जंतर-मंतर येथे सुरू असलेल्या आंदोलनात सहभागी होत अनिश्चितकालीन उपोषण सुरू केले. हे आंदोलन कॉकरोच जनता पार्टी (CJP) आणि तिचे संस्थापक अभिजित दीपके यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू असून, शिक्षण व्यवस्थेतील पारदर्शकता, पेपरफुटीला आळा आणि विद्यार्थ्यांना न्याय या मागण्यांसाठी हे आंदोलन सुरू आहे.
प्रकृती खालावली; ८.५ किलो वजन घटले
उपोषणाला १८ दिवस पूर्ण होत असताना सोनम वांगचुक यांच्या आरोग्याविषयी गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. आंदोलनकर्त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांचे सुमारे ८.५ किलो वजन कमी झाले असून रक्तदाब १०९/७० पर्यंत घसरला आहे. त्यांच्या शरीरातील स्नायू झपाट्याने कमी होत असून त्यांना तीव्र अशक्तपणा आणि वेदना जाणवत आहेत.
सीजेपीचे संस्थापक अभिजित दीपके यांनी सोशल मीडियावर दिलेल्या माहितीनुसार, अनेकांनी वांगचुक यांना उपोषण सोडण्याची विनंती केली; मात्र त्यांनी शांतपणे उत्तर दिले की, “मला उपोषण सोडायला सांगू नका. सरकारला विचारा की ते संवादही का साधत नाही.”
दिल्ली उच्च न्यायालयात जनहित याचिका
वकील राकेश कुमार सैनी यांनी दिल्ली उच्च न्यायालयात जनहित याचिका दाखल करून सोनम वांगचुक यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्याची मागणी केली आहे.
याचिकेत म्हटले आहे की, आवश्यक असल्यास त्यांना जीवनरक्षक वैद्यकीय उपचार, द्रव आहार, पोषकतत्त्वे आणि इतर वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश द्यावेत. त्यांच्या प्रकृतीत सातत्याने बिघाड होत असल्याने वेळेत उपचार न मिळाल्यास जीवितास गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो, अशी भीतीही व्यक्त करण्यात आली आहे.
या पार्श्वभूमीवर दिल्ली उच्च न्यायालयाने केंद्र सरकार आणि दिल्ली सरकारला नोटीस बजावत या प्रकरणावर उत्तर सादर करण्यास सांगितले आहे.
आंदोलनाच्या प्रमुख मागण्या
सोनम वांगचुक आणि आंदोलनकर्त्यांनी पुढील प्रमुख मागण्या सरकारसमोर मांडल्या आहेत :
- NEET (UG) 2026 आणि इतर स्पर्धा परीक्षांतील कथित पेपरफुटी व अनियमिततेची निष्पक्ष आणि पारदर्शक चौकशी.
- केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी नैतिक जबाबदारी स्वीकारून राजीनामा द्यावा.
- परीक्षा व्यवस्थेत व्यापक आणि कायमस्वरूपी सुधारणा कराव्यात.
- पेपरफुटीमुळे प्रभावित विद्यार्थ्यांना न्याय मिळावा.
- कथित परीक्षा अनियमिततेमुळे आत्महत्या केलेल्या विद्यार्थ्यांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी १ कोटी रुपयांची आर्थिक मदत द्यावी.
- भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी कठोर आणि पारदर्शक परीक्षा सुरक्षा प्रणाली लागू करावी.
‘चलो संसद’ची घोषणा
सरकारवर दबाव वाढवण्यासाठी आंदोलनकर्त्यांनी संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनाच्या प्रारंभी २० जुलै रोजी ‘चलो संसद’ मोर्चा काढण्याची घोषणा केली आहे. नागरिकांनी मिस्ड कॉल मोहिमेद्वारे या आंदोलनाला पाठिंबा नोंदवावा, असे आवाहनही करण्यात आले आहे.
“मी गांधी नाही, मी फक्त जबाबदार नागरिक”
उपोषणादरम्यान प्रसिद्ध केलेल्या एका व्हिडिओ संदेशात सोनम वांगचुक यांनी स्वतःला “आधुनिक गांधी” किंवा “नायक” म्हणणाऱ्यांना नम्रपणे उत्तर दिले.
ते म्हणाले,
“मी गांधीही नाही आणि नायकही नाही. मी फक्त एक सामान्य नागरिक आहे, जो आपल्या जबाबदारीचे पालन करण्याचा प्रयत्न करत आहे. लोकांनी कोणाच्या तरी नेतृत्वाची वाट न पाहता स्वतःच आपल्या समाजासाठी पुढे यावे.”
त्यांनी नागरिकांना स्वतःच्या आयुष्यातील नायक बनण्याचे आवाहन केले.
विद्यार्थ्यांच्या भवितव्यासाठी लढा
सोनम वांगचुक यांच्या आंदोलनाचा केंद्रबिंदू केवळ एका परीक्षेपुरता मर्यादित नसून संपूर्ण परीक्षा व्यवस्थेतील पारदर्शकता, विश्वासार्हता आणि विद्यार्थ्यांना न्याय मिळवून देणे हा आहे. त्यांचा दावा आहे की, पेपरफुटी आणि कथित गैरव्यवहारांमुळे प्रामाणिक विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीवर पाणी फिरते आणि देशाच्या भविष्यासाठी ही गंभीर बाब आहे.
सरकारची भूमिका चर्चेत
उपोषणाला अनेक दिवस उलटूनही सरकारकडून औपचारिक चर्चेची प्रक्रिया सुरू झालेली नसल्याचा आरोप आंदोलनकर्ते करत आहेत. आंदोलनकर्त्यांचे म्हणणे आहे की, लाखो विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी संबंधित मुद्द्यावर सरकारने संवाद साधणे आवश्यक आहे.
दुसरीकडे, केंद्र सरकारने या आरोपांवर आणि आंदोलनाच्या मागण्यांवर आपली भूमिका मांडणे अपेक्षित असल्याचे निरीक्षकांचे मत आहे. दरम्यान, वांगचुक यांच्या प्रकृतीची गंभीर दखल घेत न्यायालयाने हस्तक्षेप केल्यामुळे या आंदोलनाकडे देशभराचे लक्ष वेधले गेले आहे.
देशासाठी योगदानामुळे वांगचुक यांचे महत्त्व
सोनम वांगचुक हे केवळ पर्यावरण कार्यकर्ते नसून शिक्षण क्षेत्रातील नाविन्यपूर्ण प्रयोग, लडाखमधील शाश्वत विकास, हिमालयीन पर्यावरण संवर्धन आणि विद्यार्थ्यांसाठी पर्यायी शिक्षण पद्धती विकसित करण्यासाठी ओळखले जातात. त्यांनी ग्रामीण भागातील शिक्षण, जलसंवर्धन आणि हवामान बदलाच्या प्रश्नांवर सातत्याने काम केले आहे. त्यामुळे त्यांच्या आंदोलनाकडे केवळ एका व्यक्तीच्या उपोषणाप्रमाणे नव्हे, तर शिक्षण व्यवस्थेतील सुधारणा आणि विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी संबंधित व्यापक चर्चेच्या दृष्टीने पाहिले जात आहे.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
