‘Cyber Shiksha for Cyber Suraksha’ अभियानांतर्गत पाटकर-वर्दे कॉलेजचे सायबर वॉरियर्स अश्विक पाटील आणि अंश गिरप यांनी विद्यार्थ्यांना सुरक्षित डिजिटल वर्तनाचे धडे दिले.
डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा विस्तार आणि ऑनलाइन व्यवहारांमध्ये झालेली वाढ यामुळे सायबर सुरक्षेबाबत जागरूक राहणे ही काळाची गरज बनली आहे. विशेषतः विद्यार्थी आणि तरुण वर्गाचा डिजिटल माध्यमांशी वाढता संपर्क लक्षात घेता, त्यांना ऑनलाइन जगातील संभाव्य धोके आणि सुरक्षित डिजिटल वर्तनाची माहिती देणे आवश्यक आहे. याच उद्देशाने बालभारती एम. जी. पी. ज्युनिअर कॉलेज, कांदिवली पश्चिम, Quick Heal Foundation आणि पाटकर-वर्दे महाविद्यालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने १० सप्टेंबर २०२६ रोजी महाविद्यालयाच्या परिसरात संवादपर सायबर सुरक्षा जागरूकता सत्राचे आयोजन करण्यात आले.
हे विशेष सत्र Quick Heal Foundationच्या ‘Cyber Shiksha for Cyber Suraksha’ या प्रमुख सायबर जनजागृती अभियानांतर्गत आयोजित करण्यात आले होते. डिजिटल जगात वावरताना स्वतःची वैयक्तिक माहिती, ऑनलाइन खाती आणि डिजिटल ओळख सुरक्षित ठेवण्यासाठी प्रत्येकाने स्वतःची जबाबदारी ओळखणे आवश्यक आहे, हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला. यंदाच्या अभियानाची प्रमुख संकल्पना ‘My Data, My Responsibility’ अर्थात ‘माझा डेटा, माझी जबाबदारी’ अशी असून, वैयक्तिक डिजिटल माहितीच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक ती खबरदारी घेण्यावर या सत्रात विशेष भर देण्यात आला.
या जागरूकता सत्राचे सादरीकरण पाटकर-वर्दे महाविद्यालयाच्या प्रशिक्षित विद्यार्थी सायबर वॉरियर्स अश्विक पाटील आणि अंश गिरप यांनी केले. तंत्रज्ञानाशी संबंधित विषयांचे शिक्षण घेत असलेल्या विद्यार्थ्यांनी स्वतः मिळवलेले सायबर सुरक्षेचे ज्ञान इतर विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्याच्या उद्देशाने या उपक्रमात सक्रिय भूमिका बजावली. त्यामुळे हा कार्यक्रम केवळ माहिती देणारा न राहता विद्यार्थी ते विद्यार्थी संवादाच्या माध्यमातून सायबर सुरक्षेचा संदेश पोहोचविणारा ठरला.
सत्रादरम्यान सायबर वॉरियर्सनी डेटा संरक्षण आणि गोपनीयता या विषयावर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. डिजिटल माध्यमांचा वापर करताना वैयक्तिक माहिती कोणासोबत आणि कोणत्या प्लॅटफॉर्मवर शेअर करावी, याबाबत काळजी घेणे आवश्यक असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले. मोबाईल क्रमांक, ई-मेल, पासवर्ड, वैयक्तिक कागदपत्रांची माहिती, सोशल मीडिया खात्यांची माहिती आणि इतर संवेदनशील डिजिटल माहिती अनोळखी व्यक्ती किंवा संशयास्पद वेबसाइटला देणे टाळावे, असा संदेश विद्यार्थ्यांना देण्यात आला.
यानंतर ऑनलाइन फसवणूक आणि विविध प्रकारचे स्कॅम ओळखण्याबाबत सविस्तर माहिती देण्यात आली. फसवणूक करणारे व्यक्ती आकर्षक ऑफर, बनावट संदेश, संशयास्पद लिंक किंवा इतर डिजिटल माध्यमांचा वापर करून नागरिकांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न करू शकतात. अशा संदेशांवर तातडीने विश्वास न ठेवता त्यांची सत्यता तपासणे, अनोळखी लिंकवर क्लिक न करणे आणि कोणतीही संवेदनशील माहिती देण्यापूर्वी योग्य पडताळणी करणे आवश्यक असल्याचे विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आले.
सोशल मीडियाचा सुरक्षित वापर हाही सत्रातील महत्त्वाचा विषय होता. आजच्या तरुणाईमध्ये सोशल मीडिया हा दैनंदिन जीवनाचा महत्त्वाचा भाग झाला आहे. मात्र, सोशल मीडिया वापरताना गोपनीयता सेटिंग्ज, पासवर्ड सुरक्षा आणि वैयक्तिक माहितीच्या शेअरिंगबाबत निष्काळजीपणा केल्यास त्याचा गैरवापर होऊ शकतो. त्यामुळे सोशल मीडिया खात्यांची सुरक्षा मजबूत ठेवणे, अनोळखी व्यक्तींच्या फ्रेंड रिक्वेस्ट किंवा संदेशांबाबत सावध राहणे आणि वैयक्तिक माहिती सार्वजनिकपणे शेअर न करणे याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.
सायबर गुन्ह्याची घटना घडल्यास तक्रार कशी आणि कुठे करावी, याची माहितीही विद्यार्थ्यांना देण्यात आली. ऑनलाइन फसवणूक किंवा सायबर गुन्हा घडल्यानंतर घाबरून न जाता योग्य वेळी संबंधित यंत्रणेकडे तक्रार करणे महत्त्वाचे आहे. घटनेशी संबंधित संदेश, स्क्रीनशॉट, व्यवहाराची माहिती किंवा इतर डिजिटल पुरावे जतन करून ठेवणे आणि योग्य माध्यमातून तक्रार नोंदविणे आवश्यक असल्याचे विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आले.
या सत्रादरम्यान विद्यार्थ्यांनी सायबर सुरक्षेशी संबंधित विविध प्रश्न विचारून संवाद साधला. दैनंदिन डिजिटल वापरात येणाऱ्या परिस्थितींमध्ये कोणती खबरदारी घ्यावी, संशयास्पद संदेश किंवा लिंक कशी ओळखावी आणि वैयक्तिक डिजिटल माहिती सुरक्षित कशी ठेवावी, याबाबत विद्यार्थ्यांना व्यावहारिक मार्गदर्शन मिळाले. त्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेबाबत अधिक जागरूकता निर्माण होण्यास मदत झाली.
या प्रसंगी बालभारती एम. जी. पी. ज्युनिअर कॉलेजच्या प्रतिनिधींनी या उपक्रमाचे कौतुक केले. आजची तरुण पिढी तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करत असल्याने केवळ शैक्षणिक ज्ञान पुरेसे नसून, त्यासोबत व्यावहारिक डिजिटल साक्षरता आणि सायबर सुरक्षेचे ज्ञानही आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले. विद्यार्थ्यांना डिजिटल जगातील धोके समजावून सांगण्यासाठी अशा प्रकारच्या जनजागृती उपक्रमांची आवश्यकता असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
बालभारती एम. जी. पी. ज्युनिअर कॉलेज, कांदिवली पश्चिम यांनी पाटकर-वर्दे महाविद्यालयाच्या विद्यार्थी सायबर वॉरियर्स तसेच Quick Heal Foundationच्या सहकार्याने आयोजित करण्यात आलेल्या या महत्त्वपूर्ण जागरूकता मोहिमेबद्दल आभार व्यक्त केले. विद्यार्थ्यांना सुरक्षित डिजिटल वर्तनाची सवय लागावी आणि त्यांनी स्वतःसोबतच आपल्या कुटुंबीय व मित्रपरिवारालाही सायबर सुरक्षेबाबत जागरूक करावे, हा या उपक्रमामागील व्यापक उद्देश असल्याचे यावेळी अधोरेखित करण्यात आले.
पाटकर-वर्दे महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांसाठी हा उपक्रम Community Engagementच्या दृष्टीनेही महत्त्वपूर्ण ठरत आहे. महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनी स्वतःचे ज्ञान समाजातील इतर विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविणे, त्यांना डिजिटल सुरक्षेबाबत मार्गदर्शन करणे आणि जबाबदार डिजिटल नागरिकत्वाचा संदेश देणे, हा या उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे. अशा उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक बांधिलकी, संवादकौशल्य आणि तंत्रज्ञानाचा समाजहितासाठी वापर करण्याची जाणीव विकसित होण्यास मदत होते.
‘Cyber Shiksha for Cyber Suraksha’ या अभियानाच्या माध्यमातून Quick Heal Foundation आणि पाटकर-वर्दे महाविद्यालयाकडून विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेची जाणीव निर्माण करण्याचे काम सुरू आहे. शाळा, महाविद्यालये आणि सार्वजनिक ठिकाणी अशा प्रकारच्या जनजागृती मोहिमा राबवून ऑनलाइन फसवणूक, सायबर गुन्हे आणि डिजिटल गोपनीयतेशी संबंधित जोखमींबाबत नागरिकांना माहिती देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
डिजिटल युगात तंत्रज्ञानाचा वापर टाळणे शक्य नसले, तरी तंत्रज्ञानाचा सुरक्षित, सजग आणि जबाबदारीने वापर करणे नक्कीच शक्य आहे, हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला. ‘My Data, My Responsibility’ या संकल्पनेनुसार प्रत्येकाने आपल्या डिजिटल माहितीची जबाबदारी स्वतः स्वीकारली, तर ऑनलाइन फसवणुकीचा धोका कमी करण्यास मोठी मदत होऊ शकते. जागरूक विद्यार्थी आणि जबाबदार डिजिटल नागरिक घडविण्याच्या दिशेने हा सायबर जागरूकता उपक्रम महत्त्वपूर्ण पाऊल ठरला.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
