मुक्ताईनगरातील संत मुक्ताबाई महाविद्यालयात आयोजित सायबर सुरक्षा जनजागृती कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांना डिजिटल फूटप्रिंट, फिशिंग, व्हॉइस क्लोनिंग आणि सुरक्षित ऑनलाइन व्यवहारांबाबत सविस्तर माहिती देण्यात आली.
डिजिटल युगात ऑनलाइन व्यवहार, इंटरनेट बँकिंग आणि सोशल मीडियाचा वापर झपाट्याने वाढत असताना सायबर गुन्ह्यांचे प्रमाणही दिवसेंदिवस वाढत आहे. या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संत मुक्ताबाई कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय, मुक्ताईनगर येथे ‘सायबर सिक्युरिटी आणि सायबर अवेअरनेस’ या विषयावर मार्गदर्शनपर व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले.
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. आय. डी. पाटील होते. अध्यक्षीय भाषणात त्यांनी विद्यार्थ्यांना डिजिटल माध्यमांचा जबाबदारीने वापर करण्याचे आवाहन केले. इंटरनेट आणि सोशल मीडियाचा वापर करताना आवश्यक खबरदारी घेतल्यास अनेक सायबर गुन्हे टाळता येऊ शकतात, असे त्यांनी सांगितले.
यावेळी कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ, जळगाव येथील संगणकशास्त्र विभागाचे विद्यार्थी भावेश पाटील आणि ऋषिकेश भोजने यांनी विद्यार्थ्यांना सायबर सुरक्षेचे महत्त्व समजावून सांगितले. ऑनलाइन फसवणुकीचे प्रकार, सोशल मीडिया वापरातील धोके, डिजिटल व्यवहारांतील सुरक्षितता तसेच सायबर गुन्ह्यांपासून स्वतःचे संरक्षण कसे करावे, याविषयी त्यांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले. 
प्रा. डॉ. संदीप माळी यांनी विद्यार्थ्यांना मोबाइल हा अत्यंत वैयक्तिक साधन असल्याचे सांगत त्यामध्ये अनावश्यक वैयक्तिक फोटो, व्हिडिओ किंवा संवेदनशील माहिती साठविणे टाळावे, असा सल्ला दिला. अशा माहितीचा गैरवापर होऊ शकतो, त्यामुळे डिजिटल गोपनीयतेची जाणीव प्रत्येकाने ठेवणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
सायबर सुरक्षेसाठी महत्त्वाच्या सूचना
मार्गदर्शनादरम्यान विद्यार्थ्यांना सायबर सुरक्षिततेच्या काही महत्त्वाच्या बाबींची माहिती देण्यात आली.
- मजबूत आणि वेगळा पासवर्ड वापरणे.
- सोशल मीडिया व ई-मेल खात्यांसाठी टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन (Two-Factor Authentication) सुरू ठेवणे.
- ओटीपी हा बँक खात्याची किल्ली असल्याने तो कोणाशीही शेअर न करणे.
- मोफत रिचार्ज, लॉटरी, बक्षीस किंवा आकर्षक ऑफर्सच्या नावाखाली येणाऱ्या संशयास्पद लिंकवर क्लिक न करणे.
- केवळ अधिकृत प्ले स्टोअर किंवा अधिकृत संकेतस्थळावरूनच अॅप्स डाउनलोड करणे.
- मोबाइल अॅप्सना दिलेल्या परवानग्यांची वेळोवेळी तपासणी करणे.
- एआय व्हॉइस क्लोनिंग, फोटो मॉर्फिंग आणि इतर आधुनिक सायबर फसवणुकीच्या प्रकारांपासून सतर्क राहणे.
यावेळी विद्यार्थ्यांना डिजिटल फूटप्रिंट या संकल्पनेचीही माहिती देण्यात आली. इंटरनेटवर केलेली प्रत्येक कृती डिजिटल स्वरूपात नोंदली जात असल्याने सुरक्षित संकेतस्थळांचा वापर करणे आणि जबाबदारीने ऑनलाइन वर्तन ठेवणे आवश्यक असल्याचे वक्त्यांनी स्पष्ट केले.
कार्यक्रमाला महाविद्यालयातील विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. विद्यार्थ्यांनी सायबर सुरक्षेशी संबंधित विविध प्रश्न विचारून आपल्या शंकांचे निरसन करून घेतले. तांत्रिक बाबी अतिशय सोप्या व समजण्यासारख्या भाषेत मांडल्यामुळे विद्यार्थ्यांनी या मार्गदर्शनाचा लाभ घेतला.
या कार्यक्रमास प्रा. डॉ. के. पी. पाटील, प्रा. डॉ. वीरेंद्र जाधव यांच्यासह महाविद्यालयातील प्राध्यापक, वरिष्ठ व कनिष्ठ कर्मचारी उपस्थित होते.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्रा. डॉ. प्रसन्न देशमुख यांनी केले. विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षिततेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम अत्यंत उपयुक्त व मार्गदर्शक ठरला.
प्रा. डॉ. प्रसन्न देशमुख हे प्राध्यापक, संशोधक आणि लेखक असून त्यांना अध्यापन व संशोधन क्षेत्रातील १५ वर्षांपेक्षा अधिक अनुभव आहे. सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक, पर्यावरणीय, कृषी आणि समकालीन विषयांवर ते संशोधनाधारित व विश्लेषणात्मक लेखन करतात. स्थानिक समाचार डिजिटल मीडियासाठी ते विविध सार्वजनिक महत्त्वाच्या विषयांवर अभ्यासपूर्ण लेख प्रकाशित करून वाचकांना विश्वासार्ह आणि वस्तुनिष्ठ माहिती उपलब्ध करून देतात.
Mo. no. 7038224819, Email- psdeshmukh17@gmail.com
