सायबर वॉरियर्सनी विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन फसवणुकीपासून बचावाचे धडे दिले. Cyber Security Quiz आणि Anti-Fraud App द्वारे जनजागृतीसोबत प्रत्यक्ष कृतीवरही भर.
डिजिटल माध्यमांचा वाढता वापर आणि त्यासोबत वाढणाऱ्या सायबर गुन्ह्यांच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याची गरज अधोरेखित होत आहे. याच उद्देशाने कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठात क्विक हील फाउंडेशनच्या सहकार्याने ‘सायबर शिक्षण, सायबर सुरक्षा – Earn and Learn’ उपक्रमांतर्गत सायबर सुरक्षा जनजागृती कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.
सायबर जागरूकता दिनाचे औचित्य साधून आयोजित या कार्यक्रमात माहिती, मार्गदर्शन, सादरीकरण, प्रश्नमंजुषा, नृत्य आणि नाट्याविष्कार अशा विविध माध्यमांचा प्रभावी वापर करण्यात आला. विद्यार्थ्यांना सायबर गुन्ह्यांचे स्वरूप समजावून सांगण्यासोबतच त्यापासून बचाव करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सुरक्षित डिजिटल सवयींची माहिती देण्यात आली.
सायबर वॉरियर्सच्या ‘जर्नी’तून उपक्रमाचा प्रवास
कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला सायबर वॉरियर्सच्या Journey Videoच्या माध्यमातून त्यांच्या विविध Impact Activity चा प्रवास विद्यार्थ्यांसमोर मांडण्यात आला. या माध्यमातून सायबर जनजागृतीसाठी सायबर वॉरियर्सने केलेल्या उपक्रमांची माहिती विद्यार्थ्यांना मिळाली. 
कार्यक्रमाचे प्रमुख अतिथी कुलगुरू डॉ. प्रो. व्ही. एल. माहेश्वरी यांच्या उपस्थितीत कवयित्री बहिणाबाई चौधरी यांच्या प्रतिमेचे पूजन करण्यात आले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन वैष्णवी पाटील आणि विद्या सोनवणे यांनी केले. शिक्षक समन्वयक प्रा. आर. बी. आमले यांनी कार्यक्रमाची रूपरेषा मांडली.
कुलगुरूंचे विद्यार्थ्यांना सायबर सुरक्षेबाबत मार्गदर्शन
कुलगुरू डॉ. प्रो. व्ही. एल. माहेश्वरी यांनी विद्यार्थ्यांना सायबर सुरक्षेचे महत्त्व पटवून देत डिजिटल माध्यमांचा वापर करताना आवश्यक ती खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले.
यानंतर सायबर वॉरियर क्लबच्या अध्यक्षा जान्हवी सपकाळे यांनी सादरीकरणाद्वारे विद्यार्थ्यांशी सायबर गुन्ह्यांच्या विविध प्रकारांवर सविस्तर संवाद साधला. विद्यार्थ्यांचा सक्रिय सहभाग वाढविण्यासाठी Cyber Security Quiz Competition आयोजित करण्यात आली. या स्पर्धेत विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. स्पर्धेतील प्रथम तीन विजेत्यांना बक्षिसे देऊन गौरविण्यात आले.
बँकिंग फ्रॉडपासून सोशल मीडिया फसवणुकीपर्यंत जनजागृती
कार्यक्रमात Banking Fraud, Social Media Fraud, Photo Morphing, Identity Theft आणि Social Engineering यांसारख्या सायबर गुन्ह्यांच्या गंभीर प्रकारांबाबत विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली.
सायबर वॉरियर्सनी केवळ व्याख्यानाच्या माध्यमातून माहिती न देता विविध कलात्मक सादरीकरणांच्या माध्यमातून हे विषय विद्यार्थ्यांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचविले.
टीना पाटील, प्रिया भंडारकर, वैष्णवी सैतवाल, प्रजाल मराठे, भाग्यश्री बढे, विद्या सोनवणे, स्नेहल पाटील, तनिषा महाजन आणि वैष्णवी पाटील यांनी Banking Fraud वर आधारित नृत्य सादर केले. या सादरीकरणातून ऑनलाइन बँकिंग व्यवहार करताना घ्यावयाची खबरदारी आणि फसवणुकीपासून बचाव करण्याचा संदेश देण्यात आला.
‘यमराज’ नाटकातून सोशल मीडिया फ्रॉड आणि फोटो मॉर्फिंगचे धोके
राहुल चोपडे, अक्षय पाटील, जान्हवी सपकाळे, विद्या सोनवणे, वैष्णवी पाटील आणि लोकेश पाटील यांनी ‘यमराज’ या नाटकाच्या माध्यमातून Social Media Fraud आणि Photo Morphingचे धोके प्रभावीपणे मांडले. 
सोशल मीडियावर वैयक्तिक माहिती, छायाचित्रे किंवा इतर संवेदनशील माहिती शेअर करताना आवश्यक ती काळजी न घेतल्यास त्याचा गैरवापर होऊ शकतो, हा संदेश नाट्यरूपातून विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्यात आला.
यानंतर जय ठाकूर, अक्षय पाटील, ऋषी भोजणे, टीना पाटील, भावेश पाटील, खुशबू लांबोळे आणि साक्षी पाटील यांनी सायबर जागरूकता विषयावर नृत्य सादर केले. तसेच Identity Theft Fraud म्हणजेच ओळख चोरीच्या प्रकाराबाबत विद्यार्थ्यांना आवश्यक माहिती देत त्यापासून बचाव करण्याच्या उपाययोजनाही समजावून सांगण्यात आल्या.
Social Engineering मधून मानवी भावनांचा गैरफायदा कसा घेतला जातो?
सायबर गुन्ह्यांमध्ये केवळ तांत्रिक बाबींचाच वापर केला जात नाही, तर मानवी विश्वास, भीती, लोभ आणि भावनांचा गैरफायदा घेऊनही फसवणूक केली जाते. Social Engineering या विषयावरील नाटकातून ही बाब प्रभावीपणे स्पष्ट करण्यात आली.
तनिषा महाजन, स्नेहल पाटील, दर्शना चौधरी, वैष्णवी सैतवाल, जय ठाकूर आणि खुशबू लांबोळे यांनी सादर केलेल्या नाटकातून सायबर गुन्हेगारांकडून मानवी विश्वास आणि भावनांचा गैरफायदा घेऊन फसवणूक करण्याच्या पद्धती विद्यार्थ्यांसमोर मांडण्यात आल्या.
जनजागृतीसोबत प्रत्यक्ष कृतीवरही भर
कार्यक्रमाच्या शेवटी सर्व सायबर वॉरियर्सच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या मोबाईलमध्ये Anti-Fraud App डाउनलोड करून घेण्यात आले. त्यामुळे सायबर सुरक्षेबाबत केवळ माहिती आणि जनजागृती न करता प्रत्यक्ष कृतीवरही भर देण्यात आला.
माहिती, जनजागृती आणि प्रत्यक्ष कृती या तिन्हींचा प्रभावी संगम या उपक्रमातून साधण्यात आला. सायबर गुन्ह्यांपासून सुरक्षित राहण्यासाठी प्रत्येकाने डिजिटल व्यवहार करताना सतर्क राहणे, कोणतीही माहिती शेअर करण्यापूर्वी तिची सत्यता तपासणे आणि ऑनलाइन माध्यमांचा जबाबदारीने वापर करणे आवश्यक असल्याचा संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.
सुरक्षित डिजिटल नागरिक घडविण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल
सायबर जागरूकता दिनानिमित्त आयोजित या कार्यक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेविषयी अधिक सजगता निर्माण झाली. डिजिटल माध्यमांचा वाढता वापर लक्षात घेता विद्यार्थ्यांना सायबर गुन्ह्यांचे स्वरूप, संभाव्य धोके आणि प्रतिबंधात्मक उपाय यांची माहिती देणे काळाची गरज आहे.
सायबर सुरक्षेची माहिती विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवून त्यांना सुरक्षित, सजग आणि जबाबदार डिजिटल नागरिक बनविण्याच्या दिशेने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरला.
कार्यक्रमाच्या शेवटी सायबर वॉरियर टीना पाटील यांनी आभार प्रदर्शन केले.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
