‘सायबरवर्स २०२६’मध्ये विद्यार्थ्यांसाठी Cyber Security Quiz, जनजागृतीपर नृत्य-नाट्य सादरीकरण आणि Anti-Fraud App डाउनलोड उपक्रम; सुरक्षित डिजिटल व्यवहाराचा संदेश.
सायबर गुन्ह्यांविषयी केवळ माहिती देण्यापेक्षा विद्यार्थ्यांना डिजिटल जगातील संभाव्य धोके प्रत्यक्ष उदाहरणे, कलात्मक सादरीकरणे, संवादात्मक उपक्रम आणि कृतीच्या माध्यमातून समजावून देत सुरक्षित डिजिटल वर्तनासाठी प्रवृत्त करण्याच्या उद्देशाने कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठात ‘सायबरवर्स २०२६’ या सायबर जनजागृती कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. क्विक हील फाउंडेशनच्या सहकार्याने राबविण्यात येणाऱ्या ‘सायबर शिक्षण, सायबर सुरक्षा – Earn and Learn’ या उपक्रमांतर्गत आयोजित करण्यात आलेला हा कार्यक्रम विद्यार्थ्यांसाठी विशेष लक्षवेधी ठरला. सायबर वॉरियर्सनी नृत्य, नाटक, प्रश्नमंजुषा, सादरीकरण आणि प्रत्यक्ष डिजिटल सुरक्षा कृतीच्या माध्यमातून सायबर गुन्ह्यांपासून सावध राहण्याचा प्रभावी संदेश विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविला. 
कार्यक्रमाच्या प्रारंभी सायबर वॉरियर्सच्या विविध उपक्रमांमधील सहभाग आणि जनजागृतीच्या कामाचा आढावा देणारा Impact Activity Journey Video विद्यार्थ्यांना दाखविण्यात आला. या माध्यमातून सायबर सुरक्षा जनजागृतीसाठी राबविण्यात आलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती विद्यार्थ्यांना मिळाली. त्यानंतर कुलगुरू डॉ. प्रो. व्हि. ल. माहेश्वरी यांच्या प्रमुख उपस्थितीत कवयित्री बहिणाबाई चौधरी यांच्या प्रतिमेचे पूजन करण्यात आले. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन वैष्णवी पाटील आणि विद्या सोनवणे यांनी केले, तर प्रा. आर. बी. आमले यांनी कार्यक्रमाची रूपरेषा आणि उद्देश स्पष्ट केला. यावेळी कुलगुरूंनी विद्यार्थ्यांना सायबर सुरक्षेबाबत मार्गदर्शन करताना डिजिटल माध्यमांचा वापर करताना प्रत्येकाने सतर्कता, जबाबदारी आणि सावधगिरी बाळगण्याचे आवाहन केले.
यानंतर सायबर वॉरियर क्लबच्या अध्यक्षा जान्हवी सपकाळे यांनी प्रभावी Presentation च्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना विविध प्रकारच्या सायबर गुन्ह्यांची माहिती दिली. ऑनलाइन व्यवहार करताना कोणत्या प्रकारच्या फसवणुकीला सामोरे जावे लागू शकते, सायबर गुन्हेगार कोणत्या पद्धतींचा वापर करतात आणि अशा घटनांपासून स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी कोणती काळजी घ्यावी, याबाबत विद्यार्थ्यांशी संवाद साधण्यात आला. केवळ व्याख्यानापुरती मर्यादा न ठेवता विद्यार्थ्यांना प्रश्न विचारून आणि त्यांच्या सहभागातून सायबर सुरक्षेचे महत्त्व समजावून देण्यात आले. त्यानंतर Cyber Security Quiz Competition घेण्यात आली. या प्रश्नमंजुषेत विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेतला असून प्रथम तीन विजेत्या विद्यार्थ्यांना बक्षिसे देऊन गौरविण्यात आले.
कार्यक्रमातील नृत्य आणि नाट्य सादरीकरण हा विशेष आकर्षणाचा भाग ठरला. Banking Fraud या विषयावर टीना पाटील, प्रिया भंडारकर, वैष्णवी सैतवाल, प्रजाल मराठे, भाग्यश्री बढे, विद्या सोनवणे, स्नेहल पाटील, तनिषा महाजन आणि वैष्णवी पाटील यांनी जनजागृतीपर नृत्य सादर केले. बँकिंग व्यवहार, ऑनलाइन आर्थिक व्यवहार आणि फसवणुकीच्या विविध प्रकारांबाबत सावध राहण्याचा संदेश या सादरीकरणातून प्रभावीपणे देण्यात आला. विद्यार्थ्यांनीही या सादरीकरणाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला.
यानंतर ‘यमराज’ या नाटकाच्या माध्यमातून Social Media Fraud आणि Photo Morphing या सायबर धोक्यांवर प्रकाश टाकण्यात आला. राहुल चोपडे, अक्षय पाटील, जान्हवी सपकाळे, विद्या सोनवणे, वैष्णवी पाटील आणि लोकेश पाटील यांनी सादर केलेल्या या नाटकातून सोशल मीडियाचा निष्काळजीपणे वापर केल्यास उद्भवू शकणारे धोके तसेच फोटोचा गैरवापर करून होणाऱ्या फसवणुकीचे गांभीर्य विद्यार्थ्यांसमोर मांडण्यात आले. नाटकाच्या माध्यमातून विषय मांडल्यामुळे विद्यार्थ्यांना हा संदेश सहज आणि प्रभावीपणे समजला. 
यानंतर जय ठाकूर, अक्षय पाटील, ऋषी भोजणे, टीना पाटील, भावेश पाटील, खुशबू लांबोळे आणि साक्षी पाटील यांनी सायबर जागरूकता निर्माण करणारे नृत्य सादर केले. विविध कलाप्रकारांच्या माध्यमातून डिजिटल जगातील सुरक्षित वर्तनाचा संदेश देण्यात आल्याने कार्यक्रमातील जनजागृतीला वेगळी परिणामकारकता प्राप्त झाली. त्यानंतर विद्यार्थ्यांना Identity Theft Fraud बाबत माहिती देण्यात आली. वैयक्तिक माहिती, ओळख संबंधित तपशील आणि डिजिटल खात्यांची सुरक्षितता याबाबत योग्य ती खबरदारी घेणे किती आवश्यक आहे, यावर भर देण्यात आला.
कार्यक्रमाच्या पुढील सत्रात Social Engineering या विषयावर आधारित नाटक सादर करण्यात आले. तनिषा महाजन, स्नेहल पाटील, दर्शना चौधरी, वैष्णवी सैतवाल, जय ठाकूर आणि खुशबू लांबोळे यांनी सादर केलेल्या या नाटकातून सायबर गुन्हेगारांकडून मानवी मानसिकतेचा आणि विश्वासाचा गैरफायदा कसा घेतला जाऊ शकतो, हे दाखविण्यात आले. सायबर गुन्हे केवळ तांत्रिक पद्धतीनेच होत नाहीत, तर व्यक्तीच्या निष्काळजीपणाचा, विश्वासाचा किंवा भावनिक प्रतिक्रियेचा फायदा घेऊनही फसवणूक केली जाऊ शकते, हा महत्त्वपूर्ण संदेश या सादरीकरणातून विद्यार्थ्यांना देण्यात आला.
‘सायबरवर्स २०२६’ कार्यक्रमाचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे जनजागृतीनंतर विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष कृतीशी जोडण्यात आले. कार्यक्रमाच्या शेवटी सर्व विद्यार्थ्यांच्या मोबाईलमध्ये Anti-Fraud App डाउनलोड करून घेण्यात आले. त्यामुळे सायबर सुरक्षेविषयी माहिती देण्याबरोबरच विद्यार्थ्यांनी डिजिटल सुरक्षिततेच्या दिशेने प्रत्यक्ष पाऊल उचलावे, असा संदेश देण्यात आला. सायबर गुन्ह्यांपासून बचावासाठी जागरूकता, योग्य माहिती आणि तातडीची कृती या तिन्ही बाबी महत्त्वाच्या असल्याचे या उपक्रमातून अधोरेखित झाले.
नाटक, नृत्य, प्रश्नमंजुषा, माहितीपर सादरीकरण, विद्यार्थ्यांशी संवाद आणि Anti-Fraud App डाउनलोड यांसारख्या विविध उपक्रमांचा प्रभावी संगम ‘सायबरवर्स २०२६’मध्ये पाहायला मिळाला. त्यामुळे सायबर सुरक्षेचा विषय केवळ तांत्रिक किंवा गंभीर स्वरूपात न मांडता तो विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन डिजिटल जीवनाशी जोडून समजावून सांगण्यात आला. विविध कलाप्रकार आणि प्रत्यक्ष कृतीच्या माध्यमातून मिळालेला संदेश विद्यार्थ्यांच्या मनावर अधिक प्रभावीपणे उमटला. सायबर गुन्ह्यांपासून सुरक्षित राहण्यासाठी प्रत्येकाने डिजिटल माध्यमांचा जबाबदारीने वापर करावा आणि कोणतीही संशयास्पद बाब आढळल्यास सावधगिरी बाळगावी, हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला. कार्यक्रमाचे आभार प्रदर्शन सायबर वॉरियर टीना पाटील यांनी केले.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
