तक्रारींवर कार्यवाही का नाही? वर्धा नगररचना कार्यालयातील कथित गैरवर्तन, CCTV फुटेज आणि महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमांनुसार चौकशीची मागणी.
नगररचना कार्यालय, वर्धा येथील सहायक संचालक हर्षल गेडाम यांनी दि. १८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी कार्यालयात सामाजिक कार्यकर्त्यासोबत अपमानास्पद व अयोग्य वर्तन केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. या कथित प्रकाराबाबत संबंधित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे तसेच नगररचना विभागाच्या नागपूर विभागातील संचालकांकडे वारंवार तक्रारी करण्यात आल्या असल्याचे सामाजिक कार्यकर्ते तथा माहिती अधिकार कार्यकर्ते आशिष सोनटक्के यांनी म्हटले आहे. मात्र, तक्रारी करूनही अद्याप अपेक्षित चौकशी अथवा ठोस कार्यवाही झालेली नसल्याचा त्यांचा आरोप असून, त्यामुळे प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात आले आहे.
सामाजिक कार्यकर्त्याच्या म्हणण्यानुसार, दि. १८ फेब्रुवारी रोजी नगररचना कार्यालयात घडलेल्या कथित प्रकाराबाबत त्यांनी संबंधित वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे तक्रारी सादर केल्या. या तक्रारींची दखल घेऊन वस्तुनिष्ठ चौकशी करण्यात यावी, संबंधित अधिकाऱ्याची भूमिका तपासण्यात यावी आणि घटनेच्या वेळी कार्यालयात उपलब्ध असलेले CCTV फुटेज तपासण्यात यावे, अशी मागणी करण्यात आली. मात्र, वारंवार तक्रारी करूनही या प्रकरणात अपेक्षित गतीने कार्यवाही होत नसल्याने तक्रारदाराने नाराजी व्यक्त केली आहे.
“सामाजिक कार्यकर्त्याला अशी वागणूक तर सामान्य नागरिकांचे काय?” असा सवालही या प्रकरणातून उपस्थित करण्यात आला आहे. शासकीय कार्यालये ही नागरिकांच्या सेवेसाठी असतात. नागरिकांच्या विविध समस्या, अर्ज, तक्रारी आणि प्रशासकीय कामकाजासाठी सामान्य नागरिकांना या कार्यालयांमध्ये जावे लागते. अशा परिस्थितीत एखाद्या सामाजिक कार्यकर्त्यासोबतच जर अपमानास्पद किंवा अयोग्य वर्तन झाल्याचा आरोप होत असेल, तर शासकीय कामकाजाची माहिती नसलेल्या सामान्य नागरिकांना, महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि इतर नागरिकांना कोणत्या प्रकारच्या अडचणींना सामोरे जावे लागत असेल, असा प्रश्न तक्रारदाराने उपस्थित केला आहे.
प्रशासकीय व्यवस्थेमध्ये अधिकारी हे नागरिकांना सेवा देण्यासाठी नियुक्त केलेले असतात. त्यामुळे नागरिकांशी सन्मानपूर्वक आणि संयमाने संवाद साधणे, त्यांच्या समस्या ऐकून घेणे आणि नियमांच्या चौकटीत त्यांचे निराकरण करण्यासाठी आवश्यक मार्गदर्शन करणे ही प्रशासनाची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. या पार्श्वभूमीवर संबंधित प्रकरणाची निष्पक्ष चौकशी होऊन वस्तुस्थिती स्पष्ट होणे आवश्यक असल्याचे तक्रारदाराचे म्हणणे आहे.
CCTV फुटेजच्या उपलब्धतेवरही प्रश्न
दि. १८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी घडल्याचा आरोप असलेल्या घटनेच्या वेळी नगररचना कार्यालयात CCTV कॅमेरे कार्यरत होते का, संबंधित कालावधीचे फुटेज उपलब्ध आहे का आणि उपलब्ध असल्यास ते जतन करण्यात आले आहे का, याची चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. तक्रारदाराच्या मते, संबंधित CCTV फुटेज उपलब्ध झाल्यास घटनेची वस्तुस्थिती तपासण्यास मदत होऊ शकते.
विशेष म्हणजे, घटनेनंतर CCTV फुटेज जतन करून त्याची तपासणी करण्यात यावी, अशी मागणी करण्यात आली होती. मात्र, या मागणीबाबतही अद्याप समाधानकारक कार्यवाही झालेली नसल्याचा आरोप आहे. त्यामुळे संबंधित दिवशीचे CCTV फुटेज उपलब्ध नसेल तर ते का उपलब्ध नाही, फुटेज जतन करण्यात आले होते का, ते नियमानुसार नष्ट झाले आहे का किंवा त्याबाबत कोणती प्रशासकीय प्रक्रिया झाली, याचीही चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी पुढे आली आहे.
महाराष्ट्र नागरी सेवा नियमांनुसार कार्यवाहीची मागणी
सदर प्रकरणाची निष्पक्ष आणि वस्तुनिष्ठ चौकशी करून आरोप तथ्यात्मकदृष्ट्या सत्य आढळल्यास संबंधित अधिकाऱ्याविरुद्ध महाराष्ट्र नागरी सेवा (वर्तणूक) नियम, १९७९ तसेच महाराष्ट्र नागरी सेवा (शिस्त व अपील) नियम, १९७९ मधील लागू तरतुदींनुसार आवश्यक ती शिस्तभंगाची कार्यवाही करण्यात यावी, अशी मागणी तक्रारदाराने केली आहे.
तसेच, या प्रकरणासंदर्भातील तक्रारी वरिष्ठ कार्यालयांकडे प्राप्त झाल्यानंतरही त्यावर वेळेत कार्यवाही झाली नसेल, तर तक्रारींवर कार्यवाही करण्यास विलंब का झाला, त्यामागील कारणे कोणती होती आणि त्यासाठी कोण जबाबदार आहे, याची स्वतंत्र प्रशासकीय चौकशी करण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.
उपमुख्यमंत्री व नगरविकास विभागाकडे तक्रार
या प्रकरणाची गंभीर दखल घेण्याची मागणी करत आशिष सोनटक्के यांनी दि. ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी राज्य शासनाच्या संबंधित पातळीवर सविस्तर तक्रार सादर केल्याचे सांगितले आहे. ही तक्रार उपमुख्यमंत्री तथा नगरविकास मंत्री एकनाथ शिंदे, राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ तसेच नगरविकास विभागाचे प्रधान सचिव अशिमकुमार एस. कु. गुप्ता यांच्याकडे सादर करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
या तक्रारीमध्ये दि. १८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी घडल्याचा आरोप असलेल्या घटनेची निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. तसेच संबंधित कार्यालयातील त्या दिवसाचे CCTV फुटेज जतन करून त्याची तपासणी करावी, फुटेज उपलब्ध नसल्यास ते उपलब्ध नसण्यामागील कारणे शोधून त्यासाठी जबाबदार व्यक्ती किंवा अधिकाऱ्यांची चौकशी करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.
तक्रारींवर वेळेत कार्यवाही न झाल्याचा आरोप असल्याने त्याचीही स्वतंत्र चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे. चौकशीत आरोप तथ्यात्मकदृष्ट्या सिद्ध झाल्यास महाराष्ट्र नागरी सेवा (वर्तणूक) नियम, १९७९ आणि महाराष्ट्र नागरी सेवा (शिस्त व अपील) नियम, १९७९ मधील लागू तरतुदींनुसार शिस्तभंगाची कार्यवाही करावी, अशी मागणी तक्रारीत करण्यात आली आहे.
नागरिकांशी सन्मानपूर्वक वर्तन करण्याचे निर्देश देण्याची मागणी
भविष्यात सामान्य नागरिक, सामाजिक कार्यकर्ते, ज्येष्ठ नागरिक, महिला तसेच विविध प्रशासकीय कामांसाठी शासकीय कार्यालयात येणाऱ्या नागरिकांना सन्मानपूर्वक वागणूक मिळावी, यासाठी संबंधित कार्यालयाला आवश्यक प्रशासकीय निर्देश देण्यात यावेत, अशी मागणीही करण्यात आली आहे.
“शासकीय कार्यालयात नागरिकांचा अपमान सहन केला जाणार नाही. अधिकारी जनतेचे सेवक आहेत, मालक नाहीत. तक्रारी करूनही कार्यवाही होत नसेल तर सामान्य नागरिकांनी न्याय मागायचा तरी कुणाकडे?” असा सवाल उपस्थित करत या प्रकरणात शासनाने तातडीने हस्तक्षेप करून निष्पक्ष चौकशी करावी आणि वस्तुस्थितीनुसार नियमानुसार कार्यवाही करावी, अशी मागणी आशिष सोनटक्के यांनी केली आहे.
दरम्यान, या प्रकरणातील आरोपांबाबत संबंधित सहायक संचालक हर्षल गेडाम किंवा नगररचना विभागाच्या संबंधित अधिकाऱ्यांची अधिकृत प्रतिक्रिया या तक्रारीच्या माहितीत नमूद झालेली नाही. त्यामुळे चौकशीअंती या कथित घटनेची नेमकी वस्तुस्थिती स्पष्ट होणार आहे. प्रशासनाकडून या तक्रारीची दखल घेऊन काय कार्यवाही केली जाते आणि CCTV फुटेज तसेच इतर उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे प्रकरणाची चौकशी कशी केली जाते, याकडे आता लक्ष लागले आहे.
— आशिष सोनटक्के
सामाजिक कार्यकर्ता / माहिती अधिकार कार्यकर्ता, वर्धा
आशीष सोनटक्के हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सक्रिय योगदानकर्ता असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात.
मो. क्र. 9834001405 , ईमेल – ashishsontakke27@gmail.com
