२४ मार्च हा दिवस साठी विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. २४ मार्च २०१९ रोजी या पक्षाला भारतात अधिकृत ‘राजकीय पक्ष’ म्हणून मान्यता मिळाली. या निमित्ताने पक्षाच्या स्थापनेचा इतिहास, वैचारिक भूमिका आणि राजकीय प्रवास पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे.
🏛️ स्थापना आणि नेतृत्व
यांच्या नेतृत्वाखाली वंचित, शोषित आणि बहुजन समाजाच्या हक्कांसाठी ही आघाडी उभी राहिली. संविधानवाद, आंबेडकरवादी विचारसरणी, धर्मनिरपेक्षता आणि समाजवादी दृष्टिकोन ही या पक्षाची प्रमुख वैचारिक तत्त्वे आहेत.
📜 ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
प्रकाश आंबेडकर यांनी ४ जुलै १९९४ रोजी ‘भारिप बहुजन महासंघ’ची स्थापना केली होती. या पक्षाच्या माध्यमातून त्यांनी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये प्रभाव निर्माण केला आणि ‘अकोला पॅटर्न’ राबवून सामाजिक अभियांत्रिकीचा प्रयोग केला.
यानंतर २०१८ मध्ये विविध वंचित व शोषित घटकांना एकत्र आणून ‘वंचित बहुजन आघाडी’ची संकल्पना पुढे आली. २० मे २०१८ रोजी या आघाडीची घोषणा झाली आणि पुढे २४ मार्च २०१९ रोजी निवडणूक आयोगाकडून अधिकृत नोंदणी मिळाली.
🗳️ निवडणूक प्रवास
२०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत वंचित बहुजन आघाडीने सोबत युती करत महाराष्ट्रातील ४८ जागांवर निवडणूक लढवली. या निवडणुकीत औरंगाबादमधून इम्तियाज जलील विजयी झाले, तर आघाडीला एकत्रित ७.६४% मते मिळाली.
त्यानंतर २०१९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत आघाडीने २८८ जागांवर उमेदवार उभे केले आणि सुमारे २४ लाख मते (४.६%) मिळवली, ज्यामुळे राज्याच्या राजकारणात तिसऱ्या पर्यायाची नोंद झाली.
👥 संघटनात्मक विस्तार
या आघाडीत विविध सामाजिक संघटना, ओबीसी, दलित, भटके-विमुक्त, मुस्लीम समाज आणि इतर वंचित घटकांचा सहभाग आहे. तसेच तृतीयपंथी कार्यकर्त्या दिशा पिंकी शेख या पक्षाच्या प्रवक्त्या म्हणून कार्यरत असून, त्या महाराष्ट्रातील पहिल्या तृतीयपंथी प्रवक्त्या ठरल्या आहेत.
🎯 वैचारिक भूमिका
वंचित बहुजन आघाडीने आपल्या जाहीरनाम्यात संविधानाच्या मूल्यांना केंद्रस्थानी ठेवले आहे.
- मोफत शिक्षण (केजी ते पीजी)
- सामाजिक न्याय
- शेतकरी आणि कामगारांच्या समस्या
- वंचित घटकांना राजकीय प्रतिनिधित्व
यांसारख्या मुद्द्यांवर पक्षाचा भर आहे.
👉 २४ मार्च हा दिवस वंचित बहुजन आघाडीच्या स्थापनेचा आणि सामाजिक-राजकीय परिवर्तनाच्या प्रवासाचा महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
👉 राज्याच्या राजकारणात तिसऱ्या पर्यायाच्या रूपाने या पक्षाची भूमिका आगामी काळात अधिक निर्णायक ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
