जळगावमध्ये विद्यार्थ्यांसाठी सायबर सुरक्षा जनजागृती उपक्रम संपन्न. डिजिटल गोपनीयता, 2-Factor Authentication, सुरक्षित ऑनलाइन व्यवहार आणि मोबाईल अॅप सुरक्षेबाबत माहिती.
डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर आणि त्याचबरोबर वाढणाऱ्या सायबर गुन्ह्यांच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने R.R. Vidyalaya, जळगाव येथे विशेष सायबर सुरक्षा जनजागृती मार्गदर्शन व चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आले. बुधवार, दि. १६ सप्टेंबर २०२६ रोजी सकाळी ७ ते ८ या वेळेत हे सत्र घेण्यात आले.
या मार्गदर्शन सत्रामध्ये प्रियदर्शनी भांडारकर व खुशबू लांबोळे यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधत सायबर सुरक्षेच्या विविध पैलूंबाबत महत्त्वपूर्ण माहिती दिली. इंटरनेट, स्मार्टफोन, सोशल मीडिया आणि ऑनलाइन व्यवहारांचा वापर करताना कोणती काळजी घ्यावी, याबाबत विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष उदाहरणांच्या माध्यमातून मार्गदर्शन करण्यात आले. 
ऑनलाइन फसवणुकीच्या विविध प्रकारांची माहिती
सत्रामध्ये विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन फसवणूक, फिशिंग, विशिंग आणि स्मिशिंग या सायबर गुन्ह्यांच्या पद्धती समजावून सांगण्यात आल्या. सायबर गुन्हेगारांकडून बनावट लिंक, संदेश, फोन कॉल किंवा ई-मेलच्या माध्यमातून नागरिकांची वैयक्तिक व आर्थिक माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला जातो. त्यामुळे कोणत्याही अनोळखी लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी किंवा संशयास्पद फोनला प्रतिसाद देण्यापूर्वी त्याची सत्यता तपासणे आवश्यक असल्याचे विद्यार्थ्यांना सांगण्यात आले.
ओटीपी, पासवर्ड, बँक खात्याची माहिती किंवा इतर संवेदनशील माहिती कोणत्याही व्यक्तीसोबत शेअर करू नये, यावर विशेष भर देण्यात आला. तसेच प्रत्येक ऑनलाइन खात्यासाठी मजबूत आणि वेगळा पासवर्ड वापरणे तसेच द्विस्तरीय प्रमाणीकरण (2-Factor Authentication) सुरू ठेवणे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले.
बनावट लिंक आणि क्यूआर कोडपासून सावधान
आजच्या काळात क्यूआर कोडचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत असून, त्याचा गैरवापर करूनही फसवणूक केली जाऊ शकते. त्यामुळे अनोळखी व्यक्तीने पाठविलेला क्यूआर कोड स्कॅन करण्यापूर्वी त्याची खात्री करावी, तसेच पैसे मिळविण्यासाठी क्यूआर कोड स्कॅन करण्याची गरज नसते, याबाबत विद्यार्थ्यांना जागरूक करण्यात आले. 
मोबाईलवर आलेल्या संशयास्पद लिंक, ऑफर, बक्षीस किंवा आकर्षक संदेशांवर तात्काळ विश्वास न ठेवता त्याची पडताळणी करण्याचा सल्ला देण्यात आला.
सोशल मीडिया वापरताना डिजिटल गोपनीयतेचे भान
सोशल मीडियाचा वापर करताना डिजिटल गोपनीयता आणि वैयक्तिक माहितीचे संरक्षण कसे करावे, यावरही मार्गदर्शन करण्यात आले. स्वतःची वैयक्तिक माहिती, फोटो, लोकेशन, पासवर्ड किंवा इतर संवेदनशील माहिती सार्वजनिकपणे शेअर करू नये. अज्ञात व्यक्तींशी ऑनलाइन मैत्री किंवा संवाद साधताना विशेष सावधगिरी बाळगावी, असे सांगण्यात आले.
यासोबतच सायबर बुलिंग म्हणजेच ऑनलाइन माध्यमातून एखाद्या व्यक्तीला त्रास देणे, धमकावणे किंवा अपमानित करणे यापासून स्वतःचा बचाव कसा करावा, तसेच अशी घटना घडल्यास योग्य व्यक्ती किंवा संबंधित यंत्रणेकडे तक्रार कशी करावी, याबाबतही विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली.
मोबाईल अॅप डाउनलोड करताना काळजी घेण्याचे आवाहन
मोबाईलमध्ये कोणतेही अॅप डाउनलोड करताना ते अधिकृत व विश्वासार्ह स्रोतावरूनच डाउनलोड करावे. अॅपला दिल्या जाणाऱ्या परवानग्या तपासाव्यात आणि अनावश्यक परवानग्या मागणाऱ्या संशयास्पद अॅप्सपासून दूर राहावे, असा सल्ला देण्यात आला.
सायबर गुन्ह्यांपासून बचाव करण्यासाठी केवळ तांत्रिक ज्ञान पुरेसे नसून सतर्कता, माहितीची पडताळणी आणि जबाबदार डिजिटल वर्तन आवश्यक असल्याचे मार्गदर्शकांनी विद्यार्थ्यांच्या निदर्शनास आणून दिले. 
विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग
संवादात्मक पद्धतीने आयोजित करण्यात आलेल्या या सत्राला विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. विद्यार्थ्यांनी सायबर सुरक्षेशी संबंधित विविध प्रश्न उपस्थित करून त्यांच्या शंकांचे निरसन करून घेतले. दैनंदिन जीवनात मोबाइल, इंटरनेट आणि सोशल मीडियाचा वापर करताना कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात आणि कोणत्या सुरक्षा उपायांचा अवलंब करावा, याबाबत विद्यार्थ्यांनी उत्सुकतेने माहिती घेतली.
सत्राच्या शेवटी विद्यार्थ्यांनी ऑनलाइन व्यवहार करताना अधिक सतर्क राहण्याचा, वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवण्याचा आणि सुरक्षित डिजिटल जीवनशैलीचा अवलंब करण्याचा संकल्प केला.
या सायबर सुरक्षा जनजागृती मार्गदर्शन व चर्चासत्राच्या आयोजनासाठी R.R. Vidyalaya, जळगाव येथील प्राध्यापक, शिक्षक व कर्मचाऱ्यांचे मोलाचे सहकार्य लाभले. विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर सुरक्षेची जाणीव निर्माण करण्यासाठी अशा उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
