बॅरिस्टर राजाभाऊ खोब्रागडे यांचे जीवनकार्य, आंबेडकरी चळवळीतले योगदान, राज्यसभा कारकीर्द आणि दलित हक्कांसाठीचा त्यांचा संघर्ष जाणून घ्या.
९ एप्रिल हा दिवस राजाभाऊ देवाजी खोब्रागडे यांच्या स्मृतीदिनानिमित्त आदरपूर्वक स्मरण करण्याचा दिवस आहे. आंबेडकरी चळवळीतील एक प्रभावी, अभ्यासू आणि निष्ठावान नेता म्हणून त्यांचे नाव अत्यंत सन्मानाने घेतले जाते. त्यांना बाबासाहेब आंबेडकर यांचा “उजवा हात” मानले जात असे.
२५ सप्टेंबर १९२५ रोजी चंद्रपूर येथे संपन्न पण समाजनिष्ठ कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे वडील देवाजी खोब्रागडे हे स्वतः आंबेडकरी विचारांचे कट्टर अनुयायी होते. त्यामुळे लहानपणापासूनच राजाभाऊंमध्ये सामाजिक भान आणि संघर्षशील वृत्ती रुजली.
त्यांचे प्राथमिक शिक्षण चंद्रपूरमध्ये झाले. पुढे त्यांनी नागपूरच्या मॉरिस कॉलेजमधून पदवी घेतली आणि नंतर लंडन येथे जाऊन बॅरिस्टर पदवी प्राप्त केली. शिक्षण पूर्ण करून भारतात परतल्यानंतर त्यांनी वकिली व्यवसाय सुरू केला; मात्र समाजकारण हेच त्यांचे खरे ध्येय बनले.
तरुण वयातच त्यांनी Scheduled Castes Federation मध्ये सक्रिय सहभाग घेतला आणि संघटनात्मक कामातून स्वतःचे नेतृत्व सिद्ध केले. त्यांच्या संघटनकौशल्यामुळे आणि निष्ठेमुळे बाबासाहेबांनी त्यांच्यावर विशेष विश्वास ठेवत त्यांना महासचिवपदाची जबाबदारी दिली.
१९५६ मध्ये बाबासाहेबांच्या परिनिर्वाणानंतर चळवळीला दिशा देण्याचे मोठे काम राजाभाऊंनी केले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली संघटन मजबूत झाली आणि पुढे Republican Party of India (RPI) ची स्थापना करण्यात त्यांनी मोलाची भूमिका बजावली.
राजकीय क्षेत्रातही त्यांचे योगदान उल्लेखनीय आहे. ते अनेक कार्यकाळांसाठी राज्यसभेचे सदस्य होते आणि १९६९ ते १९७२ दरम्यान उपसभापती पदावर कार्यरत होते. संसदेतील त्यांच्या भाषणांमध्ये सामाजिक न्याय, आरक्षण, शेतकरी प्रश्न, शिक्षण आणि राष्ट्रीय एकात्मता यांसारख्या विषयांवर सखोल आणि अभ्यासपूर्ण मांडणी दिसून येत असे.
दलित, आदिवासी आणि वंचित घटकांच्या हक्कांसाठी त्यांनी सातत्याने संघर्ष केला. भूमिहीनांसाठीच्या सत्याग्रहात त्यांनी सक्रिय नेतृत्व केले. १९६४ च्या ऐतिहासिक आंदोलनातून हजारो लोकांना जमीन मिळवून देण्यात त्यांचा मोठा वाटा होता.
बौद्ध धर्म प्रसारासाठीही त्यांनी मोठे योगदान दिले. देशभर धम्मदीक्षा कार्यक्रम आयोजित करून त्यांनी बाबासाहेबांचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्न केले. सामाजिक, शैक्षणिक आणि धार्मिक क्षेत्रात त्यांनी केलेले कार्य आजही प्रेरणादायी आहे.
त्यांच्या आयुष्याचा शेवटही समाजकार्य करत असतानाच झाला. ९ एप्रिल १९८४ रोजी त्यांचे दिल्ली येथे हृदयविकाराने निधन झाले. त्यांच्या अंत्ययात्रेला लाखोंचा जनसागर लोटला होता. त्यांच्या कार्याचा गौरव म्हणून भारत सरकारने २००९ मध्ये टपाल तिकीट जारी केले.
बॅरिस्टर राजाभाऊ खोब्रागडे हे आंबेडकरी विचारांचे खरे वारसदार होते. त्यांनी आयुष्यभर वंचितांच्या हक्कांसाठी संघर्ष करत समाजात समता आणि न्याय प्रस्थापित करण्यासाठी मोठे योगदान दिले. त्यांच्या कार्याची प्रेरणा आजही समाजासाठी मार्गदर्शक ठरते.
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989, ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
