दिल्लीतील विद्यार्थी आंदोलन, पोलिस कारवाई, सर्वोच्च न्यायालयाची भूमिका आणि विरोधकांच्या आंदोलनासंदर्भातील सर्व महत्त्वाच्या घडामोडी एका क्लिकमध्ये वाचा.
राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीमध्ये २० जुलै रोजी झालेल्या ‘चलो संसद’ विद्यार्थी आंदोलनादरम्यान झालेल्या कथित पोलिस अत्याचारांची स्वतःहून (सुओ मोटू) दखल घेण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने नकार दिला आहे. या प्रकरणी व्हिडिओ पुरावे उपलब्ध असल्याचा दावा न्यायालयात करण्यात आला असला, तरी भारताचे सरन्यायाधीश (CJI) न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांनी, “आम्हाला व्हिडिओ पाहण्यात रस नाही. ते पाहण्यासाठी आमच्याकडे वेळ नाही. आमचा आणि तुमचाही वेळ वाया घालवू नका,” अशी तोंडी टिप्पणी करत तातडीने सुनावणी घेण्यास नकार दिला.
सर्वोच्च न्यायालयात काय घडले?
बुधवारी (२२ जुलै) सर्वोच्च न्यायालयात एका वकिलाने सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या अध्यक्षतेखालील खंडपीठासमोर हा मुद्दा उपस्थित केला. या खंडपीठात न्यायमूर्ती जॉयमाल्या बागची आणि न्यायमूर्ती व्ही. मोहन यांचाही समावेश होता.
वकिलाने न्यायालयाला सांगितले की, दिल्लीतील ‘चलो संसद’ आंदोलनादरम्यान दिल्ली पोलिसांनी विद्यार्थ्यांवर लाठीमार व अन्य प्रकारचा बळाचा वापर केला असून त्याचे व्हिडिओ पुरावे उपलब्ध आहेत. या घटनेची सर्वोच्च न्यायालयाने स्वतःहून दखल घेऊन हस्तक्षेप करावा, अशी मागणी त्यांनी केली.
हजारो विद्यार्थ्यांचे ‘चलो संसद’ आंदोलन
वकिलाने न्यायालयाला सांगितले की, ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (Cockroach Janta Party – CJP) या संघटनेच्या नेतृत्वाखाली हजारो विद्यार्थी संसदेकडे मोर्चा घेऊन निघाले होते. विद्यार्थ्यांच्या प्रमुख मागण्यांमध्ये:
- NEET आणि इतर प्रवेश परीक्षा पारदर्शक व निष्पक्ष पद्धतीने घेण्यात याव्यात.
- राष्ट्रीय परीक्षा संस्था (NTA) मध्ये व्यापक सुधारणा करण्यात याव्यात.
- प्रश्नपत्रिका गळतीच्या घटनांची नैतिक जबाबदारी स्वीकारून केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी राजीनामा द्यावा.
वकिलाने असेही नमूद केले की, आंदोलन सध्या जंतर-मंतर येथे सुरू असून पोलिसांकडून आंदोलनकर्त्यांवर कठोर कारवाई सुरू आहे.
“आमचा वेळ वाया घालवू नका” – सरन्यायाधीश
वकिलाचे म्हणणे ऐकत असताना सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांनी त्यांना मध्येच थांबवत स्पष्ट शब्दांत सांगितले,
“आमचा वेळ वाया घालवू नका आणि तुमचाही वेळ वाया घालवू नका.”
तरीही वकिलाने न्यायालयाला पटवून देण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी सांगितले की, लाखो विद्यार्थ्यांच्या भविष्याशी संबंधित NEET परीक्षा आणि NTA मधील सुधारणांसारखे अत्यंत महत्त्वाचे प्रश्न या आंदोलनाच्या केंद्रस्थानी आहेत. विद्यार्थ्यांची मागणी केवळ निष्पक्ष परीक्षा घेण्याची नसून, NTA बरखास्त करून नवीन आणि विश्वासार्ह परीक्षा यंत्रणा उभारण्याचीही आहे.
व्हिडिओ पुरावे स्वीकारण्यासही नकार
वकिलाने न्यायालयाला सांगितले की, त्यांच्या जवळ दिल्ली पोलिसांनी निःशस्त्र विद्यार्थ्यांवर मारहाण केल्याचे कथित व्हिडिओ आहेत आणि ते न्यायालयासमोर सादर करण्याची तयारी त्यांनी दर्शवली.
मात्र, सरन्यायाधीशांनी यावरही स्पष्ट नकार देत म्हटले,
“आम्हाला व्हिडिओ पाहण्यात रस नाही. ते पाहण्यासाठी आमच्याकडे वेळ नाही.”
यानंतर सर्वोच्च न्यायालयाने या प्रकरणावर तातडीने सुनावणी घेण्यास नकार दिला.
दिल्ली उच्च न्यायालयानेही दिला होता नकार
सर्वोच्च न्यायालयाच्या या भूमिकेच्या एक दिवस आधी दिल्ली उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायमूर्ती डी. के. उपाध्याय यांनीही याच विषयावरील याचिकेवर तातडीची सुनावणी घेण्यास नकार दिला होता.
दिल्ली पोलिसांनी विद्यार्थ्यांवर अत्याधिक बळाचा वापर केल्याचा आरोप करणारी याचिका तातडीने सूचीबद्ध करण्याची मागणी करण्यात आली होती. मात्र, मुख्य न्यायमूर्तींनी,
“या प्रकरणात न्यायालयाला ओढू नका. ही याचिका उद्या नियमितपणे सुनावणीसाठी येईल,”
असे सांगत तातडीची सुनावणी नाकारली.
‘कॉकरोच’ वक्तव्यापासून आंदोलनाची सुरुवात
या आंदोलनाची पार्श्वभूमीही महत्त्वाची आहे. यापूर्वी १५ मे रोजी एका याचिकेवरील सुनावणीदरम्यान सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांनी बनावट कायद्याच्या पदवीधारकांबाबत केलेल्या कथित ‘कॉकरोच’ या उल्लेखामुळे मोठा वाद निर्माण झाला होता.
हे वक्तव्य सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाले. त्यानंतर विद्यार्थ्यांनी ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (CJP) नावाने ऑनलाइन व्यासपीठ तयार करून विविध विद्यार्थी आंदोलनांना सुरुवात केली. पुढील दिवशी सरन्यायाधीशांनी स्पष्टीकरण देत आपण चुकीच्या पद्धतीने उद्धृत झालो असून देशातील तरुणांबद्दल आपल्याला अत्यंत आदर असल्याचे म्हटले होते.
‘चलो संसद’ आंदोलनावर पोलिसांचा लाठीमार
२० जुलै रोजी ‘चलो संसद’ आंदोलनादरम्यान दिल्ली पोलिसांनी विद्यार्थ्यांचा मोर्चा अडवत कारवाई केली. या कारवाईत अनेक विद्यार्थी जखमी झाले.
माध्यमांतील वृत्तांनुसार, सुमारे ८० आंदोलनकर्ते जखमी झाले, त्यापैकी किमान एका विद्यार्थ्याला पॅलेट गनची जखम झाली असून त्याच्यावर लेडी हार्डिंग वैद्यकीय महाविद्यालयात उपचार सुरू आहेत.
इंटरनेट सेवा बंद, तरीही मंत्र्यांची भेट
आंदोलनादरम्यान दिल्लीतील नवी दिल्ली जिल्ह्यात इंटरनेट सेवा तात्पुरती बंद करण्यात आली होती.
याचवेळी CJP चे प्रतिनिधी सौरव दास आणि आशुतोष रंका यांनी केंद्रीय मंत्री जेपी नड्डा यांची भेट घेऊन केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची औपचारिक मागणी केली.
विरोधकांचे संसदेत आणि रस्त्यावर आंदोलन
दिल्ली पोलिसांच्या कारवाईनंतर या मुद्द्यावर मोठा राजकीय वाद निर्माण झाला. विरोधी पक्षातील खासदारांनी संसदेत तसेच संसद परिसरात सरकारविरोधात निदर्शने केली. त्यानंतर त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या निवासस्थानाकडे मोर्चा काढत धरणे आंदोलन केले.
विरोधकांचा आरोप होता की, सरकारने विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नावर संसदेत चर्चा करण्यास नकार दिला. आंदोलनादरम्यान दिल्ली पोलिसांनी अनेक विरोधी पक्षांच्या खासदारांनाही ताब्यात घेतले.
राहुल गांधींची सरकारवर टीका
लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनीही या घटनेवर प्रतिक्रिया देत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी विद्यार्थ्यांची माफी मागावी, अशी मागणी केली.
तसेच त्यांनी NEET प्रश्नपत्रिका गळती प्रकरणात केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान आणि आंदोलनादरम्यान झालेल्या पोलिस कारवाईबाबत केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्यावरही जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी केली.
देशभरातील लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी संबंधित NEET परीक्षा, NTA मधील कथित अनियमितता आणि विद्यार्थ्यांवरील पोलिस कारवाई या मुद्द्यांवरून सध्या राजकीय आणि न्यायालयीन पातळीवर संघर्ष अधिक तीव्र होत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
