मुंबई महापालिकेच्या १९ उपसा केंद्रांतून आठ दिवसांत ४,२९०.५ कोटी लिटर पाणी समुद्रात. पाणीटंचाईवर दीर्घकालीन उपायांची गरज अधोरेखित.
३० जून ते ७ जुलै या अवघ्या आठ दिवसांत मुंबईत तब्बल ८९८ मिमी पावसाची नोंद झाली. हा पाऊस जुलै महिन्याच्या सरासरीपेक्षाही अधिक होता. या कालावधीत मुंबई महापालिकेच्या १९ उपसा केंद्रांमधून तब्बल ४,२९०.५ कोटी लिटर पावसाचे पाणी अरबी समुद्र आणि खाड्यांमध्ये सोडावे लागले. हा साठा पवई तलावाच्या क्षमतेच्या सुमारे आठपट असून, त्याद्वारे मुंबईची जवळपास १० दिवसांची पाण्याची गरज भागू शकली असती. मात्र, पूरस्थिती टाळण्यासाठी हे पाणी समुद्रात सोडणे अपरिहार्य ठरले.
मुंबईला भातसा, अप्पर वैतरणा, मिडल वैतरणा, तानसा, मोडक सागर, विहार आणि तुळशी या सात जलाशयांतून पाणीपुरवठा केला जातो. सततच्या पावसामुळे या सर्व जलाशयांतील पाणीसाठा एकूण क्षमतेच्या सुमारे ८८ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. वैतरणा धरणातील जलपातळीत सर्वाधिक वाढ झाली असून, भातसा धरणातील साठाही ८६ टक्क्यांहून अधिक झाला आहे. ऑगस्टअखेर सर्व धरणे पूर्ण क्षमतेने भरण्याची शक्यता व्यक्त होत असल्याने अतिरिक्त पाणी उपसा केंद्रांद्वारे समुद्रात सोडले जात आहे.
मुंबईला दररोज सुमारे ४,३०० दशलक्ष लिटर पाण्याची आवश्यकता असताना विद्यमान धरण व्यवस्था केवळ ३,९०० दशलक्ष लिटर पाणीपुरवठा करू शकते. त्यामुळे धरणे भरलेली असतानाही शहराला दररोज सुमारे ४०० दशलक्ष लिटर पाण्याची तूट सहन करावी लागते. यामुळे मुसळधार पावसात मोठ्या प्रमाणात पाणी समुद्रात वाहून जात असताना, दुसरीकडे वर्षभर पाणीटंचाईची समस्या कायम राहते.
महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त (प्रकल्प) अभिजीत बांगर यांच्या मते, अतिरिक्त पाणी साठवण्यासाठी विद्यमान धरणांइतकीच क्षमता असलेली नवी धरणे आणि जलवाहिन्या उभाराव्या लागतील. मात्र, त्यासाठी हजारो कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित असून, पावसाचे अनिश्चित स्वरूप लक्षात घेता तो व्यवहार्य पर्याय नाही. त्यामुळे शहरातच पावसाचे पाणी साठवणे आणि रेनवॉटर हार्वेस्टिंगला चालना देणे हा अधिक परिणामकारक आणि दीर्घकालीन उपाय असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
३० जून ते ७ जुलैदरम्यान इर्ला पंपिंग स्टेशनमधून सर्वाधिक ७८३.१४ कोटी लिटर पाणी समुद्रात सोडण्यात आले. त्यानंतर हाजी अली केंद्रातून ५९५.४३ कोटी लिटर, तर वरळीतील लव्ह ग्रोव्ह केंद्रातून ५३५.६९ कोटी लिटर पाण्याचा उपसा करण्यात आला. या तिन्ही केंद्रांतून मिळून १,९१४.२६ कोटी लिटर पाणी समुद्रात सोडण्यात आले, जे मुंबईची साडेचार दिवसांची पाण्याची गरज भागवू शकले असते.
दरम्यान, अतिरिक्त पाण्याचा उपयोग करण्यासाठी महापालिकेने काही महत्त्वाचे प्रकल्प हाती घेतले आहेत. विहार तलावातील अतिरिक्त २०० दशलक्ष लिटर पाणी साठवण्याचा प्रकल्प सुरू असून, त्यासाठी नवीन पंपिंग स्टेशन उभारले जात आहे. हा प्रकल्प २०२७ पर्यंत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. याशिवाय, शहरातील पावसाचे पाणी जमिनीत मुरवण्यासाठी ८०० बायोस्वेल्स उभारण्याची योजना तयार करण्यात आली आहे. या उपाययोजनांमुळे पूरस्थिती आणि पाणीटंचाई या दोन्ही समस्यांवर दीर्घकालीन तोडगा निघतो का, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989, ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
