सिरसोडी, ता. नांदुरा येथे १८ ऑगस्ट २०२६ रोजी नियोजित ग्रामसभा रद्द झाल्याने ग्रामस्थांच्या लोकशाही सहभागाबाबत प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. कारण व पुढील सभेची माहिती देण्याची मागणी.
भारतीय लोकशाहीची खरी ताकद केवळ संसद आणि विधानसभेपुरती मर्यादित नसून तिचा पाया गावपातळीवरील लोकसहभागात आहे. ग्रामसभा हे गावातील नागरिकांना आपल्या गावाच्या विकासाबाबत प्रश्न विचारण्याचे, सूचना मांडण्याचे, निर्णय प्रक्रियेत सहभागी होण्याचे आणि ग्रामपंचायतीच्या कामकाजाबाबत माहिती जाणून घेण्याचे महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे.
सिरसोडी येथे १८ ऑगस्ट २०२६ रोजी नियोजित ग्रामसभा रद्द झाल्याची बाब ग्रामस्थांसाठी निश्चितच चिंतनाचा विषय ठरत आहे. ग्रामसभा कोणत्या कारणामुळे रद्द करण्यात आली, याबाबत ग्रामस्थांना स्पष्ट माहिती देण्यात आली आहे का, तसेच पुढील ग्रामसभा कधी होणार, याबाबत पारदर्शकता असणे आवश्यक आहे.
ग्रामसभा म्हणजे केवळ प्रशासकीय प्रक्रिया नव्हे
ग्रामसभा ही केवळ कागदोपत्री बैठक नसून ती गावाच्या विकासाची लोकशाही प्रक्रिया आहे. गावातील रस्ते, पाणीपुरवठा, स्वच्छता, शिक्षण, आरोग्य, घरकुल योजना, रोजगार, शासकीय योजनांची अंमलबजावणी, ग्रामविकास आराखडा आणि सार्वजनिक निधीचा वापर अशा अनेक विषयांवर ग्रामस्थांना ग्रामसभेत चर्चा करता येते.
गावातील विकासकामांची माहिती जाणून घेणे, झालेल्या कामांबाबत प्रश्न उपस्थित करणे आणि भविष्यातील विकासकामांसाठी सूचना देणे, यामुळे ग्रामपंचायतीच्या कामकाजात अधिक पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व निर्माण होण्यास मदत होते.
ग्रामसभा रद्द झाल्यास ग्रामस्थांना माहिती मिळणे आवश्यक
नियोजित ग्रामसभा काही कारणास्तव रद्द करावी लागल्यास त्यामागील कारण ग्रामस्थांना स्पष्टपणे कळविणे महत्त्वाचे आहे. सभा रद्द करण्याचा निर्णय कोणत्या कारणामुळे घेण्यात आला? पुढील सभा कोणत्या तारखेला होणार? सभेत चर्चेसाठी कोणते विषय असतील? याबाबत ग्रामस्थांना वेळेत माहिती मिळणे आवश्यक आहे.
माहितीचा अभाव गैरसमज निर्माण करू शकतो. त्यामुळे ग्रामपंचायतीच्या कामकाजात पारदर्शक संवाद असणे ही काळाची गरज आहे.
महिला सभा, बालसभा आणि वार्डसभेलाही महत्त्व
ग्रामपातळीवरील लोकसहभाग केवळ ग्रामसभेपुरता मर्यादित नसतो. महिला सभा, बालसभा आणि वार्डसभा यांनाही स्थानिक प्रश्न मांडण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ मानले जाते.
महिलांच्या दैनंदिन जीवनाशी संबंधित समस्या, बालकांच्या शिक्षण व सुरक्षिततेशी संबंधित प्रश्न तसेच वार्डनिहाय रस्ते, पाणी, स्वच्छता आणि इतर स्थानिक समस्या या माध्यमातून प्रशासनापर्यंत पोहोचविता येतात.
त्यामुळे गावातील प्रत्येक घटकाने या प्रक्रियेत सहभागी होणे आवश्यक आहे.
प्रश्न विचारणे म्हणजे विरोध नव्हे
लोकशाहीमध्ये प्रश्न विचारण्याचा अधिकार अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
प्रश्न विचारणे म्हणजे विरोध करणे नव्हे.
माहिती मागणे म्हणजे प्रशासनावर अविश्वास दाखवणे नव्हे.
तर प्रश्न विचारणे, माहिती जाणून घेणे आणि विकास प्रक्रियेत सहभागी होणे हीच लोकशाहीची खरी ओळख आहे.
ग्रामस्थांनी आपल्या गावातील विकासकामांबाबत माहिती जाणून घ्यावी, उपलब्ध शासकीय योजनांचा लाभ घ्यावा आणि ग्रामपंचायतीच्या कामकाजात रचनात्मक सहभाग नोंदवावा.
ग्रामपंचायत आणि ग्रामस्थ दोघांचीही जबाबदारी
ग्रामपंचायत ही ग्रामस्थांच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहे. त्यामुळे तिच्या कामकाजात पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि लोकसहभाग असणे आवश्यक आहे.
त्याचवेळी ग्रामस्थांनीही केवळ निवडणुकीच्या काळात सक्रिय न राहता वर्षभर गावाच्या विकास प्रक्रियेत सहभागी होणे गरजेचे आहे. ग्रामसभा, वार्डसभा आणि इतर लोकसहभागाच्या माध्यमातून गावातील प्रश्न योग्य पद्धतीने मांडल्यास विकासकामांना अधिक प्रभावी दिशा मिळू शकते.
‘माझे गाव, माझा विकास, माझा सहभाग’
सिरसोडीसह प्रत्येक गावातील नागरिकांनी ग्रामसभेकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे. ग्रामसभा नियमित, पारदर्शक आणि लोकसहभागातून झाल्यास ‘माझे गाव, माझा विकास, माझा सहभाग’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात उतरू शकते.
गावाचा विकास हा केवळ ग्रामपंचायत पदाधिकारी किंवा प्रशासनाचा विषय नसून प्रत्येक ग्रामस्थाचा विषय आहे. त्यामुळे ग्रामसभा ही जिवंत, सक्रिय आणि लोकाभिमुख राहणे आवश्यक आहे.
ग्रामस्थांनी काय करावे?
नियोजित ग्रामसभा रद्द झाल्यास ग्रामस्थांनी संबंधित ग्रामपंचायतीकडे सभेचे कारण आणि पुढील सभेची तारीख याबाबत लेखी माहिती मागावी. तसेच गावातील विकासकामे, निधीचा वापर आणि शासकीय योजनांच्या अंमलबजावणीबाबत उपलब्ध अधिकृत माहिती जाणून घेऊन लोकशाही प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग नोंदवावा.
ग्रामसभा जिवंत राहणे म्हणजे गावाची लोकशाही जिवंत राहणे होय.
लेखी उत्तर मागा, माहिती जाणून घ्या आणि ग्रामविकासाच्या प्रक्रियेत सक्रिय सहभागी व्हा.
— प्रा. सचिन सरदार
लेखक | प्राध्यापक | वक्ता | लोकनेता | ऍक्टिव्हिस्ट
सचिन सरदार हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सक्रिय योगदानकर्ता असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. बातम्या आणि जाहिरातींकरिता आपण संपर्क करू शकतात –
📱9309831933
Email- ssbuisnes97@gmail.com
