एरंडोल तालुक्यातील कासोदा येथे विद्यार्थ्यांसाठी सायबर जनजागृती कार्यक्रम; ऑनलाइन फसवणूक टाळण्यासाठी OTP, पासवर्ड, UPI PIN आणि वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवण्याचे आवाहन.
डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर आणि त्यासोबत निर्माण होणाऱ्या सायबर गुन्ह्यांचे वाढते धोके लक्षात घेता विद्यार्थ्यांमध्ये लहान वयापासूनच सायबर सुरक्षेविषयी जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने भारती विद्या मंदिर, कासोदा येथे इयत्ता ५वी ते १०वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी सायबर सिक्युरिटी आणि सायबर जनजागृती विषयावर विशेष मार्गदर्शनपर सेशन आयोजित करण्यात आले. या उपक्रमाद्वारे विद्यार्थ्यांना मोबाईल, इंटरनेट, सोशल मीडिया तसेच विविध ऑनलाइन सेवांचा वापर करताना आवश्यक असलेली सुरक्षितता आणि खबरदारी याबाबत सोप्या व समजण्यासारख्या भाषेत माहिती देण्यात आली.
मार्गदर्शनादरम्यान विद्यार्थ्यांना सायबर गुन्ह्यांचे विविध प्रकार आणि त्यामध्ये नागरिक तसेच विद्यार्थी कशा प्रकारे अडकू शकतात, याची उदाहरणांसह माहिती देण्यात आली. विशेषतः फोटो मॉर्फिंग, OTP फ्रॉड, बनावट लिंकद्वारे होणारी फसवणूक, ऑनलाइन बँकिंग फ्रॉड, फेक कॉल व मेसेज आणि सोशल मीडिया संबंधित फसवणूक याबाबत विद्यार्थ्यांना सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले. सोशल मीडिया किंवा इंटरनेटवर कोणतीही माहिती, फोटो अथवा व्हिडिओ शेअर करण्यापूर्वी त्याचा संभाव्य गैरवापर होऊ शकतो का, याचा विचार करणे आवश्यक असल्याचेही विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आले.
ऑनलाइन व्यवहार करताना OTP, पासवर्ड, UPI PIN, एटीएम किंवा बँक खात्याशी संबंधित गोपनीय माहिती कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला देऊ नये, असा महत्त्वपूर्ण संदेश विद्यार्थ्यांना देण्यात आला. त्याचप्रमाणे मोबाईलवर आलेल्या अनोळखी किंवा संशयास्पद लिंकवर तात्काळ क्लिक करू नये, कोणत्याही ऑफर, बक्षीस किंवा केवायसी अपडेटच्या नावाखाली आलेल्या संदेशांची खातरजमा करावी आणि संशयास्पद बाब आढळल्यास स्वतःहून निर्णय न घेता पालक, शिक्षक किंवा विश्वासू व्यक्तीची मदत घ्यावी, असेही सांगण्यात आले.
यावेळी Quick Heal Foundation यांच्या वतीने राबविण्यात येणाऱ्या सायबर जनजागृती उपक्रमाबाबतही विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली. डिजिटल जगाचा सुरक्षित आणि जबाबदारीने वापर करण्यासाठी केवळ तंत्रज्ञानाचे ज्ञान पुरेसे नसून सतर्कता, माहितीची पडताळणी आणि योग्य वेळी योग्य व्यक्तीची मदत घेणे तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे मार्गदर्शन करण्यात आले. विद्यार्थ्यांनी इंटरनेट आणि सोशल मीडियाचा सकारात्मक वापर करताना स्वतःची तसेच इतरांची डिजिटल गोपनीयता जपावी, यावरही भर देण्यात आला. 
या मार्गदर्शनपर सेशनमध्ये कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ, जळगाव येथील विद्यार्थिनी दर्शना चौधरी व टीना पाटील यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधत सायबर सुरक्षेच्या विविध पैलूंची माहिती दिली. त्यांनी दैनंदिन जीवनातील उदाहरणांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन फसवणुकीचे धोके समजावून सांगितले. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना अवघड वाटणाऱ्या सायबर सुरक्षेच्या संकल्पना सहज आणि प्रभावी पद्धतीने समजण्यास मदत झाली.
कार्यक्रमादरम्यान विद्यार्थ्यांनीही उत्स्फूर्त सहभाग नोंदविला. सायबर फसवणूक, सोशल मीडिया वापर, बनावट लिंक, पासवर्ड सुरक्षा आणि ऑनलाइन व्यवहार यासंदर्भात विद्यार्थ्यांनी विविध प्रश्न विचारले. मार्गदर्शकांनी विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांना सोप्या भाषेत उत्तरे देत त्यांच्या शंकांचे निरसन केले. त्यामुळे हा उपक्रम केवळ एकतर्फी मार्गदर्शन न राहता विद्यार्थ्यांच्या सहभागातून अधिक संवादात्मक आणि परिणामकारक ठरला.
विद्यार्थ्यांमध्ये लहान वयापासूनच सायबर सुरक्षेची जाणीव निर्माण करणे, डिजिटल माध्यमांचा जबाबदारीने वापर करण्याची सवय लावणे आणि ऑनलाइन फसवणुकीपासून स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करणे, हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश होता. बदलत्या डिजिटल युगात विद्यार्थ्यांनी तंत्रज्ञानाचा वापर करताना सावध, सजग आणि जबाबदार डिजिटल नागरिक बनावे, हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
