सिंध प्रांतातील सुक्कुर येथे २३ मार्च १९२३ रोजी जन्मलेले हेमू कलानी हे भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक धाडसी आणि प्रेरणादायी युवा क्रांतिकारक होते. त्यांचे वडील पेसूमल कलानी आणि आई जेठीबाई कलानी होते. मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढलेल्या हेमू यांचे प्राथमिक शिक्षण सुक्कुर येथे झाले, तर उच्च शिक्षण त्यांनी टिळक हायस्कूलमध्ये घेतले. त्यांच्या काकांचा, स्वातंत्र्यसैनिक डॉ. मंगाराम कलानी यांचा त्यांच्या विचारांवर मोठा प्रभाव होता.
१९४२ साली भारत छोडो आंदोलन सुरू झाल्यानंतर देशभर स्वातंत्र्याची लाट उसळली. या आंदोलनाने प्रेरित होऊन हेमू कलानी स्वराज्य सेनेत सहभागी झाले आणि देशासाठी काहीतरी मोठे करण्याचा निर्धार केला.
ऑक्टोबर १९४२ मध्ये ब्रिटिश सैन्याचे शस्त्रास्त्र आणि सैनिक वाहून नेणारी रेल्वे क्वेटा ते रोहरी दरम्यान जाणार असल्याची माहिती स्वराज्य सेनेला मिळाली. या रेल्वेला अडवण्यासाठी हेमू यांनी आपल्या सहकाऱ्यांसह सुक्कुरजवळ रेल्वे रुळांवरील फिशप्लेट्स काढण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, या कारवाईदरम्यान आवाज झाल्यामुळे ब्रिटिश सैनिकांना संशय आला आणि हेमू कलानी पकडले गेले, तर त्यांच्या दोन सहकाऱ्यांना पळून जाण्यात यश आले.
अटकेनंतर ब्रिटिशांनी हेमू यांच्यावर अमानुष छळ केला, तरीही त्यांनी आपल्या सहकाऱ्यांची कोणतीही माहिती उघड केली नाही. त्यांच्या धैर्याने प्रभावित होऊनही ब्रिटिश सरकारने त्यांच्यावर देशद्रोहाचा खटला चालवला. सुरुवातीला त्यांना जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात आली, मात्र नंतर ती बदलून फाशीची शिक्षा ठोठावण्यात आली.
२१ जानेवारी १९४३ रोजी, “इन्किलाब जिंदाबाद” आणि “भारत माता की जय” अशा घोषणांनी वातावरण दुमदुमवत हेमू कलानी यांनी हसतमुखाने फाशी स्वीकारली. त्यावेळी त्यांचे वय अवघे १९ वर्षे होते. त्यांच्या बलिदानाने संपूर्ण देशातील तरुणांना प्रेरणा दिली.
आजही हेमू कलानी यांचे स्मरण देशभरात आदराने केले जाते. त्यांच्या सन्मानार्थ विविध ठिकाणी स्मारके उभारण्यात आली आहेत. २१ ऑगस्ट २००३ रोजी तत्कालीन पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांनी संसद भवन परिसरात त्यांच्या पुतळ्याचे अनावरण केले.
हेमू कलानी यांचे बलिदान भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिले गेले आहे. त्यांच्या देशप्रेम, धैर्य आणि त्यागाची प्रेरणा आजच्या तरुण पिढीसाठी मार्गदर्शक ठरते.
#hemu_kalani
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सक्रिय योगदानकर्ता असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989
ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
