ज्येष्ठ नागरिकांनी ओटीपी, पिन, सीव्हीव्ही व बँक खात्याची माहिती शेअर करू नये, संशयास्पद लिंक टाळावी, असे जळगावमधील सायबर जनजागृती कार्यक्रमात मार्गदर्शन.
वाढत्या सायबर फसवणुकीच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये डिजिटल सुरक्षिततेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने कवयित्री बहिणाबाई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठ, जळगाव आणि क्विक हील फाउंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने रमानंद नगर ज्येष्ठ नागरिक मंडळ, जळगाव येथे सायबर जनजागृती कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.
या कार्यक्रमात स्नेहल पाटील आणि वैष्णवी पाटील यांनी ज्येष्ठ नागरिकांना डिजिटल व्यवहार करताना घ्यावयाच्या आवश्यक खबरदारीबाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले. बदलत्या डिजिटल युगात ऑनलाइन व्यवहारांचा वाढता वापर लक्षात घेता सायबर गुन्ह्यांचे विविध प्रकार आणि त्यापासून स्वतःचे संरक्षण करण्याच्या उपाययोजनांची माहिती यावेळी देण्यात आली.
विविध सायबर फसवणुकीच्या प्रकारांची माहिती
मार्गदर्शनादरम्यान ओटीपी फ्रॉड, क्यूआर कोड फ्रॉड, एआय व्हॉइस कॉल फ्रॉड, ऑनलाइन बँकिंग फसवणूक, बनावट कस्टमर केअर कॉल, फिशिंग लिंक तसेच सोशल मीडियाच्या माध्यमातून होणाऱ्या फसवणुकीचे प्रकार याबाबत उपस्थितांना माहिती देण्यात आली.
सायबर गुन्हेगारांकडून विश्वास संपादन करून किंवा भीती निर्माण करून नागरिकांकडून आर्थिक अथवा वैयक्तिक माहिती मिळवली जाते. त्यामुळे कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीच्या फोनवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी त्याची खातरजमा करणे आवश्यक असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.
ओटीपी, बँक माहिती आणि पिन शेअर न करण्याचे आवाहन
कोणत्याही परिस्थितीत अनोळखी व्यक्तीस ओटीपी, बँक खात्याची माहिती, एटीएम किंवा डेबिट कार्ड क्रमांक, सीव्हीव्ही, पिन किंवा अन्य गोपनीय माहिती देऊ नये, असे आवाहन करण्यात आले.
तसेच बँक किंवा कोणतीही अधिकृत संस्था फोनवरून गोपनीय आर्थिक माहिती मागत असल्याचे सांगून फसवणूक करण्याचा प्रयत्न झाल्यास तातडीने सतर्क व्हावे, असे मार्गदर्शन करण्यात आले.
संशयास्पद संदेश किंवा ई-मेलमधील लिंकवर क्लिक करू नये. तसेच मोबाईलमध्ये कोणतेही ॲप डाउनलोड करण्यापूर्वी ते अधिकृत आणि विश्वासार्ह स्रोतावरूनच डाउनलोड केले आहे का, याची खातरजमा करावी, असेही सांगण्यात आले.
मजबूत पासवर्ड आणि टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशनचे महत्त्व
डिजिटल खात्यांच्या सुरक्षेसाठी मजबूत आणि वेगळे पासवर्ड वापरण्याचे महत्त्व उपस्थितांना समजावून सांगण्यात आले. सहज ओळखता येतील अशी नावे, जन्मतारीख किंवा मोबाईल क्रमांक पासवर्ड म्हणून वापरणे टाळावे, असा सल्ला देण्यात आला.
तसेच उपलब्ध असलेल्या ऑनलाइन खात्यांवर टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (2FA) सुरू ठेवणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले. यामुळे खात्याच्या सुरक्षेला अतिरिक्त स्तर मिळतो आणि अनधिकृत प्रवेशाचा धोका कमी होण्यास मदत होते.
बँक अधिकाऱ्यांकडूनही डिजिटल व्यवहाराबाबत मार्गदर्शन
कार्यक्रमास बँकेचे अधिकारीही उपस्थित होते. त्यांनी ज्येष्ठ नागरिकांना ऑनलाइन बँकिंग आणि डिजिटल आर्थिक व्यवहार करताना घ्यावयाच्या सुरक्षा उपाययोजनांबाबत मार्गदर्शन केले.
डिजिटल व्यवहार करताना घाई न करणे, संशयास्पद व्यवहार किंवा संदेश आढळल्यास तातडीने संबंधित बँकेशी संपर्क साधणे आणि आर्थिक माहिती कोणाशीही शेअर न करणे याबाबत बँक अधिकाऱ्यांनी महत्त्वाच्या सूचना दिल्या.
प्रत्यक्ष उदाहरणांमधून सायबर फसवणुकीचे धोके स्पष्ट
कार्यक्रमादरम्यान प्रत्यक्ष घडलेल्या सायबर फसवणुकीच्या घटनांची उदाहरणे देण्यात आली. या उदाहरणांमुळे सायबर गुन्हेगार कोणत्या पद्धतीने नागरिकांना आपल्या जाळ्यात ओढतात आणि अशा परिस्थितीत कोणती खबरदारी घ्यावी, हे ज्येष्ठ नागरिकांना अधिक स्पष्टपणे समजले.
उपस्थित ज्येष्ठ नागरिकांनी सायबर सुरक्षेशी संबंधित विविध प्रश्न विचारून आपल्या शंकांचे निरसन करून घेतले. मार्गदर्शकांनी त्यांच्या प्रश्नांना समर्पक उत्तरे देत दैनंदिन डिजिटल व्यवहार अधिक सुरक्षितपणे करण्यासाठी आवश्यक सूचना दिल्या.
गुलाबराव बाविस्कर यांच्या अध्यक्षतेखाली कार्यक्रम
या कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी रमानंद नगर ज्येष्ठ नागरिक मंडळाचे अध्यक्ष श्री. गुलाबराव बाविस्कर होते. त्यांच्या उपस्थितीत हा जनजागृती कार्यक्रम पार पडला.
कार्यक्रमाला ज्येष्ठ नागरिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला. डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना ज्येष्ठ नागरिकांनी विशेषतः ऑनलाइन आर्थिक व्यवहार, फोन कॉल, संदेश आणि सोशल मीडिया वापरताना अधिक सतर्क राहण्याची गरज या कार्यक्रमातून अधोरेखित झाली.
या उपक्रमामुळे ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये सायबर सुरक्षिततेबाबत जागरूकता वाढण्यास तसेच ऑनलाइन फसवणुकीचे संभाव्य धोके ओळखून त्यापासून बचाव करण्यासाठी आवश्यक खबरदारी घेण्यास मोलाची मदत झाली.
प्रकाश खिलारे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मीडिया चे सहसंपादक असून सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपण आपल्या परिसरातील बातम्या, माहिती तसेच लेख देण्याकरिता संपर्क करू शकतात…..
मो. 9112225235
Email- prakaashkhilare@gmail.com
