मिरा-भाईंदर पालिका शाळांतील विद्यार्थी संख्येचा प्रश्न चर्चेत; २०२६-२७ मध्ये आतापर्यंत ५,०४२ नोंदणी, ३० सप्टेंबरनंतर अंतिम पटसंख्या स्पष्ट होणार.
मिरा-भाईंदर महानगरपालिका शाळांमध्ये मागील काही वर्षांपासून वाढत असलेल्या विद्यार्थी पटसंख्येला यंदा अचानक ‘ब्रेक’ लागल्याचे प्राथमिक आकडेवारीवरून दिसून येत आहे. २०२६-२७ या शैक्षणिक वर्षात आतापर्यंत महापालिका शाळांमध्ये केवळ ५ हजार ४२ विद्यार्थ्यांची नोंद झाली आहे. विशेष म्हणजे मागील वर्षी जुलै महिन्यात ही संख्या तब्बल ९ हजार ६१३ इतकी होती. त्यामुळे यंदाची सध्याची नोंदणी मागील वर्षाच्या तुलनेत जवळपास निम्म्यावर आल्याने पालिका शाळांच्या विद्यार्थी संख्येबाबत प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
मात्र, ही आकडेवारी अद्याप अंतिम नसल्याचे महापालिकेच्या शिक्षण विभागाने स्पष्ट केले आहे. विद्यार्थ्यांची अंतिम पटसंख्या सप्टेंबरअखेर निश्चित केली जाते. त्यामुळे सध्या उपलब्ध असलेल्या ५ हजार ४२ या आकडेवारीवरून पालिका शाळांमधील विद्यार्थी संख्या प्रत्यक्षात निम्म्यावर आली आहे, असा अंतिम निष्कर्ष काढणे घाईचे ठरणार आहे. काही विद्यार्थी बाहेरगावी गेले असून, काही कुटुंबीयांसोबत शेतीच्या कामासाठी गावी गेले आहेत. तसेच काही विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन व ऑफलाइन नोंदणी अद्याप पूर्ण होणे बाकी असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे.
२००२ मध्ये २८ शाळांपासून सुरुवात
मिरा-भाईंदर महानगरपालिकेची स्थापना २००२ मध्ये झाली. त्यावेळी जिल्हा परिषदेच्या अखत्यारीतील २८ शाळा आणि २०२ शिक्षक महानगरपालिकेकडे हस्तांतरित करण्यात आले होते. त्यानंतर महापालिकेने शाळांची संख्या वाढवून ती ३६ केली.
महापालिकेच्या शाळांमध्ये विविध माध्यमांच्या शाळांचा समावेश आहे. यामध्ये २१ मराठी माध्यमाच्या, चार हिंदी माध्यमाच्या तसेच उर्दू आणि गुजराती माध्यमाच्या शाळांचा समावेश असल्याची माहिती आहे. शहरातील विविध सामाजिक आणि आर्थिक स्तरातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यामध्ये या शाळांची महत्त्वाची भूमिका आहे.
विशेषतः आर्थिकदृष्ट्या गरजू आणि सामान्य कुटुंबांतील विद्यार्थ्यांसाठी महापालिका शाळा महत्त्वाचा आधार ठरतात. विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य मोफत उपलब्ध करून देण्याबरोबरच शाळांमध्ये शिक्षणाचा दर्जा सुधारण्यासाठी महापालिकेकडून विविध उपाययोजना करण्यात येतात.
शिक्षणासाठी दरवर्षी कोट्यवधींचा खर्च
महापालिका शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांना दर्जेदार आणि गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळावे, यासाठी प्रशासनाकडून शिक्षणविषयक धोरणे आखली जातात. शैक्षणिक साहित्य, विविध सुविधा, शिक्षकवर्ग, शाळांची देखभाल आणि विद्यार्थ्यांसाठीच्या विविध उपक्रमांवर दरवर्षी मोठ्या प्रमाणात निधी खर्च केला जातो.
महापालिकेच्या प्रयत्नांमुळे मागील काही वर्षांत पालिका शाळांकडे विद्यार्थ्यांचा वाढता कल दिसून येत असल्याचे प्रशासनाच्या आकडेवारीवरून स्पष्ट झाले होते. त्यामुळे यंदाच्या शैक्षणिक वर्षातील प्राथमिक आकडेवारीने प्रशासनासह पालक आणि शिक्षण क्षेत्रातील जाणकारांचेही लक्ष वेधले आहे.
मागील वर्षी ९ हजार ६१३ विद्यार्थी
मागील वर्षी जुलै महिन्यात मिरा-भाईंदर महापालिका शाळांमध्ये ९ हजार ६१३ विद्यार्थ्यांची नोंदणी झाली होती. त्याच्या तुलनेत यंदा आतापर्यंत केवळ ५ हजार ४२ विद्यार्थी नोंदवले गेले आहेत.
या दोन्ही आकडेवारीमध्ये मोठी तफावत असल्याने पालिका शाळांमध्ये विद्यार्थी संख्या घटण्यामागे नेमकी कारणे कोणती, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. खासगी शाळांकडे वाढलेला कल, स्थलांतर, पालकांच्या बदललेल्या शैक्षणिक पसंती, विद्यार्थ्यांची आधारआधारित नोंदणी पूर्ण न होणे किंवा इतर प्रशासकीय कारणे यापैकी कोणत्या कारणाचा किती परिणाम झाला आहे, याबाबत पुढील काळात स्पष्टता येणे अपेक्षित आहे.
मात्र, सध्याच्या आकडेवारीवरूनच पालिका शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांचा प्रत्यक्ष प्रवेश मोठ्या प्रमाणात घटला आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य नसल्याचे शिक्षण विभागाचे म्हणणे आहे.
आधारकार्ड अपलोडनंतर ५ हजार ४२ विद्यार्थ्यांची नोंद
महापालिकेच्या शिक्षण अधिकारी सुलभा वठारे यांच्या माहितीनुसार, सध्या दिसत असलेली ५ हजार ४२ विद्यार्थ्यांची पटसंख्या ही यू-डायसमध्ये विद्यार्थ्यांचे आधारकार्ड अपलोड केल्यानंतरची नोंद आहे.
शिक्षण विभागाच्या म्हणण्यानुसार, प्रत्यक्षात अनेक विद्यार्थी पालिका शाळांमध्ये शिक्षण घेत आहेत; मात्र सर्व विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन नोंदणी आणि आधारआधारित प्रक्रिया पूर्ण झालेली नसू शकते. त्यामुळे यू-डायसमध्ये सध्या दिसणारी संख्या आणि प्रत्यक्ष शाळांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या यामध्ये तफावत असण्याची शक्यता आहे.
याशिवाय काही विद्यार्थी सध्या आपल्या कुटुंबीयांसोबत बाहेरगावी गेले आहेत. ग्रामीण भागात शेतीची कामे सुरू असल्याने काही कुटुंबे काही काळासाठी मूळ गावी गेल्याचेही प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे. असे विद्यार्थी पुन्हा शाळेत परतण्याची शक्यता असल्याने अंतिम पटसंख्येत वाढ होऊ शकते.
सप्टेंबरअखेर खरे चित्र स्पष्ट होणार
महापालिका शाळांमधील विद्यार्थ्यांची अंतिम पटसंख्या साधारणपणे सप्टेंबरअखेर निश्चित केली जाते. त्यामुळे सध्या उपलब्ध असलेली आकडेवारी ही प्राथमिक स्वरूपाची मानली जात आहे.
३० सप्टेंबरनंतर विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन तसेच ऑफलाइन नोंदणी, आधारकार्डाशी संबंधित प्रक्रिया आणि शाळांमधील प्रत्यक्ष उपस्थिती यांची सांगड घातल्यानंतर अंतिम पटसंख्या स्पष्ट होईल, असे शिक्षण विभागाकडून सांगण्यात आले आहे.
त्यामुळे मागील वर्षीच्या ९ हजार ६१३ विद्यार्थ्यांच्या तुलनेत यंदाची अंतिम पटसंख्या किती राहते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. अंतिम आकडेवारीत मोठी वाढ झाली किंवा सध्याच्या आकडेवारीपेक्षा फारसा फरक पडला नाही, तर त्यानुसार पालिका शाळांच्या विद्यार्थी पटसंख्येबाबतचे पुढील चित्र स्पष्ट होईल.
प्रशासनासमोर पटसंख्या वाढविण्याचे आव्हान
दरम्यान, मागील काही वर्षांत पटसंख्या वाढविण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांच्या पार्श्वभूमीवर यंदाच्या प्राथमिक आकडेवारीने प्रशासनासमोर नवे आव्हान उभे केले आहे. महापालिका शाळांमध्ये उपलब्ध असलेल्या सुविधा, शिक्षणाचा दर्जा आणि विद्यार्थ्यांना दिल्या जाणाऱ्या विविध शैक्षणिक सोयी यांची माहिती अधिक प्रभावीपणे पालकांपर्यंत पोहोचवण्याची गरज असल्याचे मत शिक्षण क्षेत्रातून व्यक्त होत आहे.
पालिका शाळांमधील विद्यार्थ्यांची संख्या वाढवण्यासाठी केवळ प्रवेश मोहिमा न राबवता शाळांचा शैक्षणिक दर्जा, पायाभूत सुविधा, शिक्षकांची उपलब्धता, डिजिटल शिक्षण, विद्यार्थ्यांची उपस्थिती आणि पालकांशी संवाद या सर्व बाबींवर सातत्याने लक्ष देणे आवश्यक ठरणार आहे.
अंतिम आकडेवारीकडे लक्ष
सध्या उपलब्ध असलेल्या आकडेवारीमुळे पालिका शाळांमधील विद्यार्थी संख्या जवळपास निम्म्यावर आल्याचे प्राथमिक चित्र निर्माण झाले असले, तरी ही अंतिम पटसंख्या नसल्याने त्याबाबत अंतिम निष्कर्ष सप्टेंबरअखेरच काढता येणार आहे.
त्यामुळे ३० सप्टेंबरनंतर समोर येणारी अंतिम पटसंख्या मिरा-भाईंदर महापालिका शाळांमधील विद्यार्थ्यांचा वास्तविक कल स्पष्ट करणार आहे. मागील काही वर्षांच्या वाढत्या पटसंख्येला यंदा खरोखरच ब्रेक लागला आहे की सध्याची घट केवळ नोंदणी आणि प्रशासकीय प्रक्रियेमुळे दिसत आहे, हे अंतिम आकडेवारीनंतरच स्पष्ट होणार आहे.
कौस्तुभ शिंदे हे स्थानिक समाचार डिजिटल मिडिया चे संपादक असुन यांना पत्रकारितेचा १० वर्षाचा अनुभव आहे. कौस्तुभ शिंदे हे सामाजिक, राजकीय, शैक्षणिक आणि स्थानिक घडामोडींवरील बातम्यांचे वृत्तांकन करतात. जनसामान्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणे, स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या घटनांची अचूक माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचवणे आणि निष्पक्ष पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजाशी जोडलेले राहणे हा त्यांच्या लेखनाचा मुख्य उद्देश आहे. डिजिटल पत्रकारितेच्या माध्यमातून ते विविध विषयांवर सखोल आणि प्रभावी बातम्या प्रकाशित करतात. आपल्या परिसरातील बातम्या आणि जाहिरातींकरिता संपर्क करावा-
मो. क्र. +917507502989, ईमेल – sthaniksamacharbharat@gmail.com
